نکات کلیدی
- این عدد حاصل یک مسیر واحد و ثابت نیست؛ بسته از رابط رادیویی موبایل وارد شبکه اپراتور می شود، از شبکه انتقال عبور می کند، به شبکه ای می رسد که سرور در آن میزبانی می شود و در پایان از سوئیچ و پورت دیتاسنتر به سرور می رسد.
- همچنین مسیر رفت و برگشت می تواند متفاوت باشد؛ شبکه مقصد برای پاسخ، الزاماً همان مسیر ورودی را انتخاب نمی کند.
- اگر پینگ و زمان پاسخ هر دو در یک مسیر بالا می روند، بررسی شبکه اولویت بیشتری پیدا می کند.
پینگ ایرانسل ممکن است برای یک سرور مشخص سریع‌تر از پینگ همراه اول باشد و همان سرور برای کاربر همراه اول با تأخیر بیشتری پاسخ دهد. این تفاوت لزوماً از پردازنده یا قدرت سرور ناشی نمی‌شود؛ مسیر انتقال داده از شبکه موبایل تا دیتاسنتر می‌تواند برای هر اپراتور متفاوت باشد. برای فهمیدن علت، باید مسیر بسته، نقطه تحویل ترافیک و زمان اندازه‌گیری را جداگانه بررسی کنید.
پینگ چیست و مسیر گوشی تا سرور از چه بخش‌هایی می‌گذرد؟
پینگ معمولاً زمان رفت‌وبرگشت یک بسته کوچک میان دستگاه کاربر و مقصد را نشان می‌دهد. این عدد حاصل یک مسیر واحد و ثابت نیست؛ بسته از رابط رادیویی موبایل وارد شبکه اپراتور می‌شود، از شبکه انتقال عبور می‌کند، به شبکه‌ای می‌رسد که سرور در آن میزبانی می‌شود و در پایان از سوئیچ و پورت دیتاسنتر به سرور می‌رسد. هر بخش می‌تواند مقداری تأخیر به مسیر اضافه کند.
سه بخش نخست عمدتاً در اختیار اپراتور و شبکه‌های بالادست آن است. در مقابل، مدیر سرور می‌تواند وضعیت پورت دیتاسنتر، بار ماشین، فایروال و تنظیمات شبکه میزبان را بررسی کند. این تفکیک کمک می‌کند مشکل را در جایی جست‌وجو کنید که واقعاً امکان اصلاح آن وجود دارد.
نقش شبکه رادیویی موبایل
ارتباط گوشی با دکل یک رسانه مشترک است و شبکه باید زمان ارسال را میان کاربران فعال تقسیم کند. تعداد کاربران هم‌زمان، کیفیت سیگنال و شرایط رادیویی می‌توانند زمان انتظار برای ارسال بسته را تغییر دهند. به همین دلیل، تستی که نیمه‌شب انجام می‌شود ممکن است با آزمایش همان گوشی و همان سرور در ساعت شلوغ شب نتیجه متفاوتی داشته باشد.
شبکه انتقال اپراتور و نقطه تحویل
پس از خروج داده از بخش رادیویی، ترافیک در شبکه انتقال اپراتور حرکت می‌کند تا به نقطه اتصال با شبکه مقصد برسد. مسیر دقیق به ساختار شبکه و محل اتصال بستگی دارد و برای دو اپراتور الزاماً یکسان نیست. اجرای traceroute از همان سیم‌کارت می‌تواند سرنخ‌هایی از گام‌های مسیر به شما بدهد.
سهم دیتاسنتر و سرور
پس از ورود ترافیک به شبکه میزبان، عواملی مانند شلوغی پورت، صف بسته‌ها، تنظیمات فایروال و بار پردازنده می‌توانند بر زمان پاسخ اثر بگذارند. اگر پردازنده ماشین مجازی در رقابت با ماشین‌های دیگر باشد یا رابط شبکه میزبان تحت فشار قرار بگیرد، بخشی از تأخیر ممکن است در همین نقطه ایجاد شود. این بخش را می‌توان با مانیتورینگ سرور و بررسی پورت شبکه دقیق‌تر ارزیابی کرد.
پیرینگ، ترانزیت و شماره AS چه نقشی دارند؟
برای رسیدن ترافیک یک اپراتور به شبکه دیتاسنتر، شبکه‌ها باید در نقطه‌ای به هم متصل شوند. این ارتباط ممکن است به شکل پیرینگ مستقیم، اتصال از طریق نقطه تبادل ترافیک یا استفاده از شبکه بالادست و ترانزیت انجام شود. هر مسیر تعداد گام‌ها و شرایط متفاوتی دارد و همین تفاوت می‌تواند روی تأخیر نهایی اثر بگذارد.
پیرینگ معمولاً به تبادل ترافیک میان دو شبکه برای دسترسی به کاربران و مشتریان یکدیگر گفته می‌شود. ترانزیت به حالتی گفته می‌شود که یک شبکه از یک شبکه بالادست برای دسترسی گسترده‌تر به اینترنت استفاده می‌کند. جزئیات تجاری این قراردادها به توافق شبکه‌ها وابسته است؛ برای تحلیل مسیر، مهم‌تر از نام قرارداد این است که ترافیک از چه شبکه‌هایی عبور می‌کند.
AS و شناسایی مرز شبکه‌ها
هر شبکه خودگردان در مسیریابی اینترنت با شماره AS شناخته می‌شود. شماره‌های ثبت‌شده برای دو اپراتور مورد بحث در این مطلب عبارت‌اند از AS44244 برای IranCell-AS و AS197207 برای MCCI-AS. این شناسه‌ها هنگام تحلیل مسیر کمک می‌کنند تشخیص دهید ترافیک هنوز در شبکه اپراتور است یا به شبکه دیگری تحویل داده شده است.
در خروجی traceroute، تغییر شبکه در طول مسیر می‌تواند نشانه عبور از مرز یک AS باشد؛ البته همه گام‌ها الزاماً نام یا شماره شبکه را آشکار نمی‌کنند. بنابراین از یک گام منفرد نتیجه قطعی نگیرید و خروجی چند ابزار و چند زمان را کنار هم بررسی کنید.
نقطه تبادل ترافیک و مسیر مستقیم
نقطه تبادل ترافیک یا IXP بستری است که چند شبکه می‌توانند در آن به یکدیگر متصل شوند و ترافیک را مبادله کنند. وجود چنین نقطه‌ای می‌تواند مسیر تحویل داخلی را کوتاه‌تر کند، اما صرف حضور دو شبکه در یک IXP به معنای برقراری اتصال مستقیم میان آن‌ها نیست. سیاست مسیریابی و قرارداد اتصال تعیین می‌کند ترافیک واقعاً از کدام مسیر عبور کند.
چرا BGP همیشه کوتاه‌ترین پینگ را انتخاب نمی‌کند؟
BGP پروتکل تبادل مسیر میان شبکه‌های مستقل است. انتخاب مسیر در آن بر اساس مجموعه‌ای از سیاست‌ها و ویژگی‌های مسیریابی انجام می‌شود و الزاماً کمترین زمان رفت‌وبرگشت معیار اصلی نیست. برای نمونه، LOCAL_PREF میزان ترجیح داخلی یک مسیر را بیان می‌کند و در شرایط خاص، ویژگی‌هایی مانند MED می‌توانند در انتخاب نقطه خروج نقش داشته باشند. این مقادیر معادل اندازه‌گیری مستقیم میلی‌ثانیه نیستند.
به همین دلیل ممکن است مسیری از نظر سیاست شبکه ترجیح داده شود، اما از نگاه کاربر کمترین تأخیر را نداشته باشد. همچنین مسیر رفت و برگشت می‌تواند متفاوت باشد؛ شبکه مقصد برای پاسخ، الزاماً همان مسیر ورودی را انتخاب نمی‌کند. تستی که فقط از سرور به سمت کاربر انجام شود، تصویر کامل ارتباط را نشان نمی‌دهد.
استفاده از یک واسطه اضافی برای عبور دادن ترافیک، راه‌حل عمومی کاهش پینگ نیست. اضافه شدن یک نقطه میانی ممکن است مسیر را طولانی‌تر کند و وابستگی تازه‌ای به وجود بیاورد. ابتدا باید مشخص شود تأخیر در کدام بخش مسیر ایجاد شده است.
روش درست مقایسه پینگ ایرانسل و همراه اول
برای مقایسه منصفانه، شرایط تست باید تا جای ممکن یکسان باشد. گوشی، موقعیت مکانی، مقصد و زمان نمونه‌برداری را ثابت نگه دارید و فقط سیم‌کارت را تغییر دهید. اگر یک تست در خانه و دیگری در خیابان یا در ساعت‌های متفاوت انجام شود، نمی‌توان اختلاف را فقط به اپراتور نسبت داد.
اندازه‌گیری از گوشی
- وای‌فای را خاموش و داده موبایل را فعال کنید تا مسیر تست از شبکه سیم‌کارت عبور کند.
- از ابزار شبکه‌ای استفاده کنید که امکان اجرای ping و traceroute را داشته باشد.
- مقصد را IP سرور خودتان قرار دهید؛ تست یک مقصد خارجی مسیر کاربران شما تا سرور را نشان نمی‌دهد.
- حداقل ۶۰ نمونه پینگ ثبت کنید و یک بار traceroute بگیرید.
- همین مراحل را با سیم‌کارت اپراتور دوم، در همان مکان و تا حد امکان در همان ساعت تکرار کنید.
- اندازه‌گیری را در بازه صبح، ساعت شلوغ شب و نیمه‌شب انجام دهید.
در اندروید می‌توان از محیط‌هایی مانند Termux و در iOS از ابزارهای دسته Network Utility استفاده کرد. مهم‌تر از نام برنامه، ثبت تعداد نمونه‌ها، زمان اجرا و مقصد یکسان است. اگر سرویس شما IPv4 و IPv6 را هر دو ارائه می‌کند، مسیر هر نسخه IP را جداگانه آزمایش کنید.
اندازه‌گیری از سمت سرور با mtr و traceroute
از سرور نیز می‌توانید مسیر خروجی را به سمت مقصد بررسی کنید. ابزار mtr ترکیبی از ping و traceroute است و آمار هر گام را در طول زمان به‌روزرسانی می‌کند. برای اجرای آن باید IP مقصد را جایگزین عبارت SERVER_IP کنید. دستورهای زیر نمونه‌های متداول برای مشاهده مسیر و آمار هستند:
- mtr: برای مشاهده تأخیر و درصد ازدست‌رفتن بسته در هر گام.
- traceroute: برای دیدن ترتیب روترهایی که بسته از آن‌ها عبور می‌کند.
- ping: برای گرفتن نمونه‌های تکراری از زمان پاسخ مقصد.
mtr را به شکل دائمی و با نرخ بسیار بالا اجرا نکنید؛ تعداد زیاد بسته‌های تشخیصی می‌تواند بار اضافی ایجاد کند یا با محدودیت پاسخ‌دهی روترها روبه‌رو شود. برای گزارش، یک بازه محدود و مشخص انتخاب کنید و خروجی را همراه ساعت و مقصد نگه دارید.
چطور خروجی traceroute را تفسیر کنیم؟
در تحلیل مسیر، گام آخر و روند تأخیر تا مقصد از یک عدد میانی مهم‌تر است. برخی روترها به بسته‌های تشخیصی پاسخ کامل نمی‌دهند یا پاسخ آن‌ها را با اولویت پایین پردازش می‌کنند. اگر یک گام عدد بالایی نشان دهد اما گام‌های بعدی و مقصد تأخیر طبیعی داشته باشند، آن عدد به‌تنهایی نشانه گلوگاه نیست.
اما اگر از یک گام به بعد تأخیر بالا بماند و در مقصد نیز دیده شود، آن نقطه یا بخش بعدی مسیر ارزش بررسی دارد. شماره AS و نام شبکه‌های قابل مشاهده را کنار خروجی قرار دهید. اگر مشکل پیش از تحویل ترافیک به شبکه میزبان است، گزارش را برای اپراتور پیگیری کنید؛ اگر پس از ورود به شبکه میزبان رخ می‌دهد، خروجی را همراه با زمان و شماره گام برای پشتیبانی دیتاسنتر بفرستید.
میانه، میانگین و بیشینه
میانگین ممکن است تحت تأثیر چند نمونه بسیار بد قرار بگیرد. برای مقایسه تجربه معمول، میانه را ثبت کنید و بیشینه را هم جدا نگه دارید تا نوسان‌های شدید پنهان نشوند. اگر میانه دو اپراتور نزدیک است اما بیشینه یکی به‌مراتب بالاتر است، مسئله احتمالاً بیشتر به نوسان و پایداری مربوط می‌شود تا اختلاف ثابت مسیر.
مقادیر مرجع تأخیر برای کاربردهای تعاملی را نباید به‌عنوان معیار رتبه‌بندی اپراتورهای داخلی استفاده کرد. برای سرویس خودتان، توزیع واقعی نمونه‌ها، محل کاربران و نوع برنامه اهمیت بیشتری دارد. یک عدد ثابت برای تمام شهرها، ساعت‌ها و سناریوها وجود ندارد.
راهکارهایی که در اختیار مدیر سایت و سرور است
شما نمی‌توانید زمان‌بندی شبکه رادیویی یا سیاست BGP اپراتور را تغییر دهید، اما می‌توانید از افزایش غیرضروری تأخیر در برنامه جلوگیری کنید. گاهی یک صفحه وب برای نمایش کامل، چندین درخواست وابسته دارد؛ اگر هر درخواست منتظر پاسخ قبلی بماند، زمان رفت‌وبرگشت شبکه بارها به زمان بارگذاری اضافه می‌شود.
- از Keep-Alive استفاده کنید تا برای هر درخواست اتصال تازه ساخته نشود.
- در صورت سازگاری زیرساخت، HTTP/2 یا HTTP/3 را برای مدیریت بهتر درخواست‌های هم‌زمان فعال کنید.
- برای اتصال‌های بازگشتی از قابلیت‌های ازسرگیری نشست TLS بهره بگیرید.
- تعداد فایل‌های کوچک و درخواست‌های غیرضروری صفحه را کاهش دهید.
- فایل‌های ایستا را فشرده و پاسخ‌های پرتکرار را در لایه مناسب کش کنید.
- برای رکوردهای DNS مقدار TTL متناسب با شیوه مدیریت زیرساخت انتخاب کنید.
این اقدامات پینگ خام اپراتور را تغییر نمی‌دهند، اما می‌توانند اثر آن را بر زمان بارگذاری صفحه کمتر کنند. در بسیاری از وب‌سایت‌ها، کاهش تعداد رفت‌وبرگشت‌های متوالی نتیجه محسوس‌تری از تلاش برای تغییر مسیر شبکه دارد.
پرسش‌های متداول درباره اختلاف پینگ دو اپراتور
چرا روی وای‌فای پینگ کمتر از اینترنت موبایل است؟
شبکه وای‌فای و اینترنت ثابت مسیر و شرایط رادیویی متفاوتی از شبکه موبایل دارند. در موبایل، کیفیت سیگنال و تعداد کاربران فعال سلول روی زمان‌بندی بسته اثر می‌گذارد و شبکه انتقال اپراتور نیز بخشی از مسیر است.
شماره AS ایرانسل و همراه اول چیست؟
در اطلاعات ثبت‌شده برای این مطلب، شماره AS44244 برای IranCell-AS و AS197207 برای MCCI-AS آمده است. این شماره‌ها برای شناسایی شبکه در تحلیل مسیر کاربرد دارند.
اختلاف چند میلی‌ثانیه طبیعی است؟
یک حد ثابت برای همه مسیرها وجود ندارد. موقعیت کاربر، کیفیت سیگنال، ساعت استفاده و نقطه تحویل ترافیک بر نتیجه اثر دارند. دو اپراتور را در شرایط یکسان و با تعداد نمونه کافی مقایسه کنید.
آیا انتقال سرور به دیتاسنتر دیگر پینگ همه کاربران را کم می‌کند؟
خیر، جابه‌جایی فقط نقطه ورود ترافیک به شبکه میزبان را عوض می‌کند. اگر تأخیر در شبکه رادیویی یا مسیر داخلی اپراتور ایجاد شده باشد، تغییر دیتاسنتر الزاماً آن را برطرف نمی‌کند.
چرا یک گام traceroute کند است اما مقصد پاسخ خوبی دارد؟
روتر میانی ممکن است پاسخ بسته تشخیصی را با اولویت پایین ارسال کند. تا وقتی تأخیر در گام‌های بعدی و مقصد ادامه پیدا نکرده، آن گام را گلوگاه قطعی در نظر نگیرید.
آیا باید IPv6 را جدا آزمایش کنم؟
بله. مسیر IPv4 و IPv6 می‌تواند متفاوت باشد. اگر سایت هر دو را ارائه می‌کند، هر نسخه را جداگانه از هر اپراتور بسنجید.
جمع‌بندی؛ اختلاف پینگ بیشتر به مسیر مربوط است تا قدرت سرور
تفاوت زمان پاسخ ایرانسل و همراه اول معمولاً از مسیر متفاوت عبور داده‌ها، کیفیت بخش رادیویی و نقطه اتصال شبکه‌ها ناشی می‌شود. برای تشخیص درست، از هر دو سیم‌کارت به IP سرور خودتان و در شرایط یکسان تست بگیرید، تعداد نمونه کافی جمع‌آوری کنید و میانه و بیشینه را کنار هم بسنجید. traceroute و mtr کمک می‌کنند بخش‌های مسیر را بررسی کنید، اما عدد یک گام میانی را بدون توجه به مقصد تفسیر نکنید. در سمت سایت نیز با کاهش درخواست‌های وابسته و استفاده از اتصال‌های پایدار می‌توانید اثر تأخیر شبکه را بر تجربه کاربر محدود کنید.
چرا نتیجه تست در شهرها و ساعت‌های مختلف تغییر می‌کند؟
شبکه موبایل فقط یک مسیر ثابت از گوشی تا سرور نیست. کاربر ممکن است در دو نقطه متفاوت به دو سلول متفاوت متصل شود و حتی در یک مکان ثابت، شرایط رادیویی و تعداد کاربران فعال در ساعات مختلف تغییر کند. بنابراین دو تست با فاصله زمانی زیاد، لزوماً شرایط یکسانی ندارند.
برای بررسی دقیق، علاوه بر ثبت پینگ، موقعیت تقریبی، نوع اتصال، قدرت سیگنال و ساعت آزمایش را یادداشت کنید. اگر امکان دارد، گوشی را در یک مکان ثابت نگه دارید و در فاصله کوتاه سیم‌کارت‌ها را عوض کنید. این روش اثر تغییر موقعیت را کمتر می‌کند، هرچند بار شبکه همچنان ممکن است نوسان داشته باشد.
چطور از نتیجه‌گیری اشتباه جلوگیری کنیم؟
- تنها یک نمونه را ملاک قرار ندهید؛ چند ده نمونه یا بیشتر ثبت کنید.
- مقصد تست را بین دو اپراتور تغییر ندهید.
- تست وای‌فای و داده موبایل را با هم مخلوط نکنید.
- میانه را برای زمان پاسخ معمول و بیشینه را برای مشاهده نوسان نگه دارید.
- در صورت امکان، IPv4 و IPv6 را جداگانه بررسی کنید.
- زمان اجرای تست و محل تقریبی را کنار خروجی بنویسید.
اگر فقط عدد نهایی را ذخیره کنید، بعداً نمی‌توانید بفهمید اختلاف از مسیر اپراتور بوده یا از تغییر شرایط محیط. ثبت اطلاعات زمینه‌ای به شما اجازه می‌دهد اندازه‌گیری‌های روزهای مختلف را نیز با هم مقایسه کنید.
وقتی مقصد به بسته‌های تشخیصی پاسخ نمی‌دهد چه کنیم؟
برخی روترها پاسخ ICMP یا بسته‌های traceroute را محدود می‌کنند. ممکن است یک گام در مسیر با علامت ستاره یا تأخیر زیاد دیده شود، اما بسته‌های عادی همچنان از آن عبور کنند. در چنین حالتی، نتیجه را بر اساس یک گام منفرد تفسیر نکنید؛ روند چند گام بعدی و زمان پاسخ مقصد اهمیت بیشتری دارد.
اگر مقصد نهایی هم پاسخ نمی‌دهد، ابتدا بررسی کنید فایروال سرور یا سیاست امنیتی شبکه، پاسخ ping را مسدود نکرده باشد. نبود پاسخ ICMP الزاماً به معنی از دسترس خارج بودن سرویس وب نیست. برای بررسی تجربه واقعی، اتصال به پورت سرویس و زمان پاسخ یک درخواست HTTP را نیز اندازه بگیرید.
تأخیر شبکه و زمان بارگذاری صفحه یکسان نیستند
پینگ تنها زمان رفت‌وبرگشت یک بسته کوچک را نشان می‌دهد. زمان بارگذاری صفحه به تعداد درخواست‌ها، اندازه فایل‌ها، پردازش سمت سرور، اجرای جاوااسکریپت، کش مرورگر و پایگاه داده نیز وابسته است. اگر صفحه برای نمایش کامل به چند درخواست متوالی نیاز داشته باشد، تأخیر هر رفت‌وبرگشت می‌تواند به زمان کل اضافه شود.
به همین دلیل، پس از اندازه‌گیری شبکه، یک بارگذاری واقعی صفحه را نیز در شرایط مشابه بررسی کنید. اگر پینگ دو اپراتور تفاوت کمی دارد اما زمان بارگذاری زیاد است، ممکن است گلوگاه در برنامه یا سرور باشد. اگر پینگ و زمان پاسخ هر دو در یک مسیر بالا می‌روند، بررسی شبکه اولویت بیشتری پیدا می‌کند.
استفاده از اتصال پایدار، ارسال درخواست‌های مستقل به‌صورت هم‌زمان، فشرده‌سازی فایل‌ها و کش پاسخ‌های پرتکرار می‌تواند تعداد رفت‌وبرگشت‌های لازم را کاهش دهد. این اقدامات جایگزین مسیر شبکه بهتر نیستند، اما باعث می‌شوند تأخیر هر بسته چند بار به شکل زنجیره‌ای به زمان نمایش صفحه اضافه نشود.
چه اطلاعاتی را در گزارش مقایسه اپراتورها ثبت کنیم؟
برای آنکه مقایسه بعداً قابل تکرار باشد، فایل نتایج را با این اطلاعات نگه دارید: نام اپراتور، مدل گوشی، شهر یا محدوده تست، ساعت شروع، نوع IP مقصد، تعداد بسته‌ها، میانه، بیشینه و خروجی traceroute. اگر آزمایش را چند بار در روز انجام می‌دهید، هر نوبت را جدا ذخیره کنید و نتیجه‌ها را در یک میانگین کلی ادغام نکنید.
اگر اختلاف فقط در یک نقطه جغرافیایی دیده می‌شود، ممکن است مسئله به پوشش یا مسیر همان منطقه مربوط باشد. اگر در چند مکان و چند زمان تکرار می‌شود، بررسی مسیر تحویل و شبکه بالادست اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به این ترتیب، گزارش شما برای پشتیبانی اپراتور یا دیتاسنتر اطلاعات مشخص‌تری خواهد داشت.
همچنین بهتر است نتیجه تست را با زمان پاسخ واقعی وب‌سایت مقایسه کنید. پینگ پایین به‌تنهایی تضمین نمی‌کند صفحه سریع باز شود؛ پردازش سمت سرور، پایگاه داده و تعداد درخواست‌ها نیز در تجربه نهایی دخالت دارند. همین مقایسه مشخص می‌کند باید روی شبکه تمرکز کنید یا روی برنامه.
پرسش‌های متداول
چرا یک گام traceroute تأخیر بالا دارد اما مقصد عادی است؟
برخی روترها پاسخ تشخیصی را محدود می‌کنند؛ گام‌های بعدی و مقصد را نیز بررسی کنید.
برای مقایسه اپراتورها چند نمونه بگیرم؟
حداقل ۶۰ نمونه در شرایط مکانی و زمانی مشابه بگیرید و میانه و بیشینه را ثبت کنید.
آیا تغییر دیتاسنتر همیشه پینگ را کم می‌کند؟
خیر؛ اگر تأخیر در شبکه رادیویی یا مسیر اپراتور باشد، تغییر میزبان لزوماً اثری ندارد.
کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن