نکات کلیدی
- `fastcgi_cache_path /var/cache/nginx/fastcgi 20m keys_zone=wp_cache:20m inactive=60m;`
- fastcgi_cache_valid 200 60m; add_header X-Cache $upstream_cache_status; if ($no_cache) { set $no_cache 1; }
- حذف دستی: از دستور `nginx -s reload` یا `rm -f /var/cache/nginx/fastcgi/*` استفاده کنید.
مقدمه
در محیطهای مبتنی بر Nginx، کش FastCGI امکان ذخیرهسازی پاسخهای PHP را فراهم میکند؛ اما این کش بهصورت خودکار صفحات را پاک نمیکند. برای سایتهای وردپرس و فروشگاههای ووکامرس، تنظیمات دقیق لازم است تا از نشت دادهها جلوگیری و عملکرد بهینه حفظ شود.
1. اصول اولیه کش FastCGI
- کلید کش: ترکیبی از مسیر، متد درخواست و سایر پارامترها است.
- نقشه کوکی: فهرستی از کوکیهایی که باید کش را غیرفعال کنند.
- پاکسازی: حذف دستی یا خودکار کش برای صفحات حساس.
- هدر X-Cache: برای تشخیص وضعیت HIT یا MISS در پاسخ.
2. بررسی کلید کش و مسیر ذخیره
در فایل `/etc/nginx/conf.d/wp-cache.conf` سه دستور زیر را قرار دهید:
| دستور | توضیح | نکته مهم |
|---|---|---|
| `fastcgi_cache_path /var/cache/nginx/fastcgi 20m keys_zone=wp_cache:20m inactive=60m;` | تعیین مسیر، حجم و زمان انقضا | هر 20 مگابایت حدود ۱۶۰ هزار کلید میشود. |
| `fastcgi_cache_key “$scheme$request_method$host$request_uri”;` | ترکیب کلید | حذف `$request_method` باعث اشتباه در کش میشود. |
| `fastcgi_ignore_headers Cache-Control Expires Set-Cookie;` | حذف هدرهای جلوگیری از کش | حذف این خط باعث میشود که کوکیهای ووکامرس در کش ذخیره شوند. |
نکته: در نسخههای قدیمیتر Nginx، `fastcgi_ignore_headers` پیشفرض نیست؛ بنابراین حتماً آن را اضافه کنید.
3. نقشه کوکی برای ووکامرس
ووکامرس پنج کوکی کلیدی دارد که باید در کش غیرفعال شوند. در فایل `wp-cache.conf`، پس از بلوکهای بالا، دو دستور `map` اضافه کنید:
map $http_cookie $no_cache { default 0; “~*wp_woocommerce_session_” 1; “~*wordpress_logged_in_” 1; “~*woocommerce_cart_hash_” 1; “~*woocommerce_items_in_cart_” 1; “~*woocommerce_recently_viewed_” 1; }
سپس در بلوک `location /` از متغیر `$no_cache` استفاده کنید:
fastcgi_cache_valid 200 60m; add_header X-Cache $upstream_cache_status; if ($no_cache) { set $no_cache 1; }
4. پاکسازی صفحات حساس
- حذف دستی: از دستور `nginx -s reload` یا `rm -f /var/cache/nginx/fastcgi/*` استفاده کنید.
- پاکسازی خودکار: در فایل `wp-cache.conf`، پارامتر `inactive=60m` را تنظیم کنید تا دادههای کمتر استفادهشده حذف شوند.
هشدار: اگر صفحه حساب یا سبد خرید پس از ورود کاربر ذخیره شود، محتوا به بازدیدکننده بعدی منتقل میشود؛ بنابراین حتماً کوکیهای مربوطه را در نقشه کوکی قرار دهید.
5. آزمایش و بررسی
- هدر X-Cache: با مشاهدهی `X-Cache: HIT` یا `MISS` در پاسخ، وضعیت کش را بررسی کنید.
- تست با کوکی: با فعالکردن کوکیهای ورود، مطمئن شوید که کش غیرفعال میشود.
- بررسی لاگها: در `/var/log/nginx/access.log` و `/var/log/nginx/error.log` به دنبال خطاهای مربوط به کش بگردید.
جمعبندی
تنظیم صحیح کش FastCGI در Nginx برای وردپرس و ووکامرس نیازمند توجه به کلید کش، نقشه کوکی و پاکسازی است. با رعایت نکات بالا، میتوانید سرعت سایت را افزایش داده و از نشت دادههای حساس جلوگیری کنید.
fastcgi_cache_bypass و fastcgi_no_cache
- دستور fastcgi_cache_bypass باعث میشود که در صورت وجود مقدار غیرخالی یا غیرصفر، nginx از کش خواندن نکند.
- دستور fastcgi_no_cache با همان شرط، مانع ذخیرهسازی پاسخ در کش میشود.
- در مستندات nginx.org، استفاده همزمان این دو دستور مجاز است.
- متغیر `$is_args` برای اضافه کردن پارامترهای URL به صورت `?add-to-cart=` استفاده میشود؛ بنابراین پارامترهای بعدی در کش باقی میمانند.
جایگزینی بلوک location ~ \.php$
- بلوک بعدی باید جای location ~ \.php$ فعلی را بگیرد؛ اضافه کردن آن باعث بیاثر بودن بلوک دوم میشود.
- nginx ابتدا اولین بلوک باقاعدهمناسب را انتخاب میکند و بلوکهای بعدی را نادیده میگیرد.
نکات مهم در پیکربندی کش
- کوکیهای مرتبط
- کوکیهای `wp-postpass_`، `woocommerce_recently_viewed` و `store_notice` در نسخههای رایج وجود ندارند.
- فهرست کامل کوکیها باعث کاهش تعداد HIT میشود.
- نشانی درخواست
- متغیر `$request_uri` نشانی اصلی و رمزنگاریشده را برمیگرداند؛ برای مثال `/سبد-خرید/` به شکل `%D8%B3…`.
- در صورت تغییر نامک، از دستور زیر برای رمزنگاری استفاده کنید:
“`bash python3 -c ‘import urllib.parse as u,sys; print(u.quote(sys.argv[1]))’ /نامک/ “`
- محدودیتهای fastcgi_cache_valid
- فقط کدهای ۲۰۰ و ۳۰۱ در کش نگهداشته میشوند.
- اگر فقط زمان را مشخص کنید، کدهای ۲۰۰، ۳۰۱ و ۳۰۲ در کش ذخیره میشوند.
پاکسازی کش در نسخه متن باز Nginx
- دستور `fastcgi_cache_purge` در مستندات nginx.org فقط در نسخه تجاری موجود است.
- در نسخه رایگان، سه روش برای پاکسازی کش وجود دارد:
- تنظیم عمر کوتاه برای صفحات.
- استفاده از ماژول جانبی `ngx_cache_purge`.
- حذف مستقیم فایلهای کش با افزونههای مخصوص.
تنظیم عمر کوتاه و بهروزرسانی در نسخههای قدیمی
- تنظیم fastcgi_cache_valid
- مقدار ۱۰ دقیقه (10m) برای صفحات با تغییرات سریع قیمت مناسب است.
- اگر تغییرات زیاد باشد، عمر را کوتاهتر کنید.
- use_stale و background_update
- در زمان بهروزرسانی، nginx نسخه کهنه را برمیگرداند و در پسزمینه صفحه را تازه میکند.
- با عمر ۳ ثانیه، اولین درخواست بعد از انقضا STALE دریافت میکند؛ درخواست بعدی HIT خواهد بود.
- fastcgi_cache_lock
- فقط یک درخواست ورودی باعث ایجاد نسخه جدید میشود.
- سایر درخواستها تا `fastcgi_cache_lock_timeout` (پیشفرض ۵ ثانیه) منتظر میمانند؛ پس از آن، پاسخ از PHP دریافت میشود و ذخیره نمیشود.
ماژول ngx_cache_purge و افزونه Nginx Helper
- افزونه Nginx Helper در مخزن وردپرس پس از ویرایش یا تأیید دیدگاه، کش را پاک میکند.
- برای ووکامرس، گزینهی Purge product cache on updates فعال است.
- در تنظیمات، گزینهی Enable Purge را روشن کنید و Caching Method را بر روی Fastcgi cache تنظیم کنید.
- برای Purge Method دو گزینه مناسب وجود دارد که بسته به نیاز انتخاب میشوند.
حذف فایلهای کش محلی سرور
- برای پاکسازی کش محلی در وردپرس، باید شرایط زیر را رعایت کنید:
- وردپرس و کش در همان سرور قرار داشته باشند.
- مقدار `levels` در تنظیمات `fastcgi_cache_path` برابر با `1:2` باشد.
- کلید کش به صورت `$scheme$request_method$host$request_uri` تعریف شود.
- اگر از ماژول `ngx_cache_purge` استفاده کنید، نیاز به افزونهی `FRiCKLE` دارید. این ماژول در اوبونتو 24.04 با نسخهی 2.3 از مخزن `universe` قابل نصب است.
نکات عملی
- تست با درخواست PURGE
- اجرای دستور `fastcgi_cache_purge PURGE from 127.0.0.1` بر روی سرور آزمایشی، برای صفحهای که 404 کش شده، نتیجهی `404` میدهد.
- درخواست `GET` به `/purge/` همان کلید را تولید کرده و پاسخ `200` دریافت میشود.
- کنترل دسترسی
- بدون تنظیم `allow` و `deny`، هر کسی میتواند کش را خالی کند.
- اگر درخواست افزونه از IP عمومی سرور میآید، آن IP را در لاگ دسترسی اضافه کنید.
- مسیر پوشه کش
- پیشفرض افزونه `/var/run/nginx-cache/` است.
- با تعریف ثابت `RT_WP_NGINX_HELPER_CACHE_PATH` در `wp-config.php` میتوانید مسیر را به `/var/cache/nginx/wp/` تغییر دهید.
- برای حذف فایل و پاکسازی کامل، کاربر `PHP-FPM` باید دسترسی نوشتن در این پوشه داشته باشد.
- کش افزونه و مرورگر خارج از این پوشه قرار دارند؛ برای آنها روشهای پاکسازی کش وردپرس را دنبال کنید.
⚠️ توجه ماژول `ngx_cache_purge` جزو کد اصلی nginx نیست و آخرین انتشار آن در سال 2014 بوده است. بسته اوبونتو به `nginx-abi-1.24.0-1` وابسته است؛ پس پس از هر ارتقای nginx، دستور `nginx -t` را اجرا کنید تا مطمئن شوید ماژول هنوز کار میکند.
هدر X-Cache: نمایش وضعیت واقعی درخواست
- اضافه کردن خط `add_header` در بلوک PHP، مقدار `$upstream_cache_status` را به هدر `X-Cache` میفرستد.
- هدر `X-Cache` میتواند یکی از هشت مقدار زیر را نشان دهد:
- `HIT`
- `MISS`
- `BYPASS`
- `STALE`
- `UPDATING`
- `EXPIRED`
- `REVALIDATED`
مثال خروجی curl
| بار اول صفحه محصول | خروجی |
|---|---|
| `curl -I | `X-Cache: MISS` |
| بار دوم همان صفحه | خروجی |
|---|---|
| `curl -I | `X-Cache: HIT` |
| صفحهی /cart/ با کوکیهای مختلف | خروجی |
|---|---|
| `curl -I | `X-Cache: BYPASS` |
| صفحهی کششده با curl -I | خروجی |
|---|---|
| `curl -I | `X-Cache: MISS` |
نکات تکمیلی
- استفاده از گزینه `-I`
- این گزینه درخواست `HEAD` ارسال میکند؛ به همین دلیل کلید کش ممکن است متفاوت باشد.
- برای مقایسه بهتر، از `GET` و گزینه `-D -` استفاده کنید.
- ارثبری هدرها
- اگر در `location` خاصی هدر `add_header` تعریف شده باشد، هدرهای سطح `server` به آن منتقل نمیشوند.
- هدرهای امنیتی را در همان `location` تکرار کنید؛ یا از `add_header_inherit` (نسخه 1.29.3 و بالاتر) استفاده کنید.
- در nginx 1.24 این ویژگی موجود نیست.
«قیمت را صبح عوض کردم، ولی صفحه محصول هنوز عدد دیروز را نشان میدهد.» این مشکل معمولاً در هفته اول پس از تغییر قیمت رخ میدهد؛ زیرا کش سرور هنوز قدیمی است. حل آن با پاکسازی کش یا تنظیم صحیح `X-Cache` امکانپذیر است.
حذف کش در Nginx با Nginx Helper
- پاکسازی پس از ذخیرهسازی
پس از ذخیرهسازی محصول، Nginx Helper با یکی از دو روش Purge Method، نسخه کش را حذف میکند.
- مشاهده کش توسط مدیر
مدیر وارد شده نمیتواند نسخه کش را ببینند؛ کوکی `wordpress_logged_in_` باعث میشود فقط نسخه مهمان در حالت خصوصی یا با `curl` قابل مشاهده باشد.
- حذف بدون ماژول ngx_cache_purge
امکان حذف صفحه از کش وجود دارد؛ گزینهی «Delete local server cache files»
در Nginx Helper فایل مربوطه را حذف میکند، شرط این است که سرور مشترک باشد و کلید کش یکسان باقی بماند.
- خطای 404 در درخواست PURGE
استفاده از متغیر `$request_method` در کلید باعث ایجاد کلید جدید میشود. برای جلوگیری از این مشکل، مسیر `/purge/` را بکار ببرید؛ اگر در آن مسیر 404 دریافت شود، نشانی در کش وجود ندارد.
- یک ناحیه کش برای چند سایت
متغیر `$host` صفحات را جدا نگه میدارد، اما پاکسازی پوشه مشترک کش همه سایتها را پاک میکند. استفاده از ناحیه و پوشه جداگانه سادهتر است.
- کش جستجوی داخلی وردپرس
جستجوی داخلی با پارامتر `?s=` نشانی میسازد؛ `$is_args` هر نشانی پارامتردار را بهصورت بایپس میکند، بنابراین کش نمیشود.
- عدم نمایش هدر X-Cache
دستور `add_header` بدون گزینه `always` فقط برای کدهای موفق و تغییر مسیر اعمال میشود؛ با اضافه کردن `always` هدر در 404 و 502 نیز نمایش داده میشود.
نکات کلیدی برای تنظیمات نهایی
- کلید بدون متد
حذف کلیدهای مرتبط با متدهای خاص، بهخصوص کوکی ورود، باعث جلوگیری از کش شدن صفحات مهم میشود.
- خط ignore_headers
این خط باعث میشود هدرهای خاصی در کش نادیده گرفته شوند.
- پاکسازی با متد PURGE
فقط درخواستهای PURGE اجازه پاکسازی را میدهند؛ سایر درخواستها در کش باقی میمانند.
- پیکربندی آزمایشی
قبل از فعالسازی `nginx fastcgi cache` در محیط تولید، چهار خط اصلی را در کانفیگ خود بررسی کنید.
- کوکیهای ووکامرس
نسخه بازبینی شده پنج کوکی ووکامرس و نامک فارسی برگهها را از کش خارج میکند.
- پاکسازی فقط از سرور
پاکسازی کش فقط از طریق سرور مجاز است؛ درخواستهای خارجی امکان پاکسازی را ندارند.
آزمون دوخطی با curl
- `curl -I – برگه سبد خرید باید هدر `BYPASS` دریافت کند.
- `curl -I – بار دوم باید هدر `HIT` دریافت کند.
درخواستهای BYPASS
صفحات سبد و تسویه حساب همیشه از طریق PHP پردازش میشوند؛ این درخواستها در زمان سفارشگذاری بار را اندازهگیری میکنند.
تنظیمات ویژه برای حراج شبانه
در حراج شبانه، برگه سبد خرید در آزمون curl باید هدر `BYPASS` دریافت کند تا از کش جلوگیری شود.
—

کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن