خدمات IT هزاره سوم

مشاوره، طراحی، توسعه شبکه، سایت، سئوی خود را به ما بسپارید.

WebDev📅 ۲۶ آبان ۱۴۰۵⏱ 7 دقیقه مطالعه💬 0 دیدگاه
راهنما
۲۶ آبان ۱۴۰۵آموزش شبکه و سرور6 دقیقه مطالعه

نکات کلیدی

  • \[ \text{Throughput} = \text{IOPS} \times \text{Block Size} \] به عنوان مثال، اگر IOPS برابر ۵۰٬۰۰۰ و اندازه بلوک ۴۰۹۶ بایت باشد، Throughput تقریباً ۲۰٫۵ MiB/s خواهد بود.
  • در یک آزمایش با ماشین مجازی ۲ vCPU و ۷ GB RAM، با تنظیمات `iodepth=1`، IOPS ۲۲٬۰۰۰ و Latency ۳۷ µs بود؛ در حالی که با `iodepth=32`، IOPS ۵۷٬۰۰۰ و Latency ۵۴۴ µs شد.
  • تخمین IOPS: عمق صف تقسیم بر تأخیر متوسط؛ ۳۲ ÷ ۵۴۴ میکروثانیه ≈ ۵۹ هزار، نزدیک به ۵۷ هزار IOPS کم سرعت.

1. مقدمه

سرورهای مجازی اغلب بر اساس پارامترهای عملکرد دیسک، مثل IOPS، انتخاب می‌شوند. اما بدون درک کامل این شاخص‌ها و پارامترهای همراه، مقایسه‌های نادرست ممکن است رخ دهد. در این بخش، تعریف دقیق هر یک از این مفاهیم را بررسی می‌کنیم.


2. تعریف IOPS، Throughput و Latency

– IOPS

عدد عملیاتی که در یک ثانیه توسط دیسک انجام می‌شود.

– Throughput

مجموع داده‌های منتقل‌شده در ثانیه (معمولاً در مگابایت بر ثانیه).

– Latency

زمانی که طول می‌کشد تا یک عملیات خواندن یا نوشتن تکمیل شود.

این سه عدد به‌طور جداگانه اهمیت دارند و نمی‌توانند به‌صورت یک‌پارچه جایگزین یکدیگر شوند.


3. رابطه میان IOPS و Throughput

برای درک ارتباط، نیاز است اندازه بلوک (bs) را بدانیم. \[ \text{Throughput} = \text{IOPS} \times \text{Block Size} \] به‌عنوان مثال، اگر IOPS برابر ۵۰٬۰۰۰ و اندازه بلوک ۴۰۹۶ بایت باشد، Throughput تقریباً ۲۰٫۵ MiB/s خواهد بود.


4. تأثیر عمق صف (iodepth) بر Latency

عمق صف تعداد عملیات همزمانی است که در صف انتظار قرار می‌گیرند.

  • عمق صف ۱: عملیات به‌صورت پشت‌به‌پشت انجام می‌شود؛ Latency پایین‌تر.
  • عمق صف ۳۲: تعداد عملیات در صف زیاد می‌شود؛ IOPS بالاتر، اما Latency به‌صورت قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.

در یک آزمایش با ماشین مجازی ۲ vCPU و ۷ GB RAM، با تنظیمات `iodepth=1`، IOPS ۲۲٬۰۰۰ و Latency ۳۷ µs بود؛ در حالی که با `iodepth=32`، IOPS ۵۷٬۰۰۰ و Latency ۵۴۴ µs شد.

حتما مطالعه نمائید.
انتخاب آرایه ذخیره سازی: مقایسه RAID 5، RAID 10 و RAID 6 در سال 2026

5. معایب برچسب NVMe

برچسب NVMe صرفاً نشان‌دهنده رابط و پروتکل است و تضمین‌کننده‌ی IOPS بالا نیست. دیتاشیت‌های تولیدکنندگان معمولاً با شرایط خاص (مثل کش نوشتن روشن، عمق صف ۱۲۸) تست می‌شوند و نتایج آن در محیط‌های واقعی ممکن است متفاوت باشد.


6. نکات کلیدی در اندازه‌گیری با fio

پارامتر توضیح تأثیر
`direct=1` دسترسی بدون بافر کش سیستم افزایش دقت در سنجش واقعی
`bs` اندازه بلوک تعیین ارتباط IOPS و Throughput
`iodepth` عمق صف تغییر در Latency و IOPS
`ioengine=libaio` موتور ناهمگام لینوکس بهبود کارایی در محیط‌های مجازی
`rw=randread` خواندن تصادفی تست حداکثر بار کاربر

برای مقایسه‌های معنادار، باید همان پارامترها را در هر دو سرور به‌کار ببرید.


7. مثال عملی

در یک ماشین مجازی با سیستم‌عامل لینوکس 6.18 و دیسک virtio، اجرای دستور زیر در طول ۲۰ ثانیه:

fio –name=benchmark –filename=/dev/vda –direct=1 –bs=4k –iodepth=32 –rw=randread –time_based –runtime=20 –size=2G

نتیجه‌گیری: IOPS حدود ۵۷٬۰۰۰، Latency ۵۴۴ µs، Throughput ۲۲.۵ MiB/s.


8. جمع‌بندی

  • IOPS، Throughput و Latency سه شاخص مستقل هستند.
  • اندازه بلوک و عمق صف نقش مهمی در تبدیل و تأثیر این شاخص‌ها دارند.
  • برچسب NVMe تضمین‌کننده‌ی IOPS نیست؛ باید تست‌های واقعی در محیط هدف انجام شود.
  • ابزار fio با پارامترهای مناسب، بهترین روش برای سنجش عملکرد دیسک است.

توان دیسک در تنظیمات MySQL و PostgreSQL

  • در MySQL 8.4، پارامتر `innodb_io_capacity` معمولاً به میزان IOPS سیستم تنظیم می‌شود؛ پیش‌فرض ۱۰۰۰۰ IOPS است و مقادیر بالای ۲۰۰۰۰ توصیه نمی‌شود مگر اینکه مطمئن باشید کمتر کافی نیست.
  • در PostgreSQL 18، متغیر `effective_io_concurrency` پیش‌فرض ۱۶ است؛ افزایش بی‌دلیل این مقدار ممکن است باعث افزایش تأخیر کلی کوئری‌ها شود.

سنجش بار واقعی با iostat

در لحظه‌های اوج مصرف، دستور `iostat -dx 5` سه گزارش با فاصله ۵ ثانیه ارائه می‌دهد.

  • ستون‌های `r/s` و `w/s` نمایانگر IOPS خواندن و نوشتن هستند.
  • `rkB/s` و `wkB/s` نشان‌دهنده پهنای باند هستند.
  • `r_await` و `w_await` زمان متوسط پاسخ را در میلی‌ثانیه نشان می‌دهند.
  • `aqu-sz` طول متوسط صف را نمایش می‌دهد.

قانون تصمیم: اوج مجموع `r/s + w/s` را با کمترین مقدار `fio` در همان لحظه مقایسه کنید. اگر بیش از نیمی از آن باشد یا `w_await` در اوج بالا باشد، دیسک گلوگاه اصلی است؛ در غیر این صورت، مشکل از جای دیگری است.

مثال محاسبه

پهنای باند = IOPS × اندازه بلوک. با `iostat` در عمق صف ۳۲، مقدار `r/s + w/s` برابر ۷۶٬۶۱۷٫۲ بود؛ ضرب در ۴ می‌دهد ۳۰۶٬۴۶۸٫۸ کیلوبایت در ثانیه. تخمین IOPS: عمق صف تقسیم بر تأخیر متوسط؛ ۳۲ ÷ ۵۴۴ میکروثانیه ≈ ۵۹ هزار، نزدیک به ۵۷ هزار IOPS کم‌سرعت.


عواملی که IOPS سرور مجازی را کاهش می‌دهند

نوسان میزبان و آزمون تک‌بار

  • اجرای یکبار `fio` نمی‌تواند نمایه دقیقی از عملکرد دیسک ارائه دهد؛
  • تکرار چند بار با همان پارامترها می‌تواند نتایج متغیری مانند ۸۲، ۵۷ و ۸۷ هزار IOPS نشان دهد؛
  • صدک ۹۹ تأخیر در اجرای کندتر ممکن است ۴۴۸۹ میکروثانیه باشد، در حالی که متوسط حدود ۵۵۰ میکروثانیه است.

برنامه‌ای که درخواست‌ها را تک‌تک ارسال می‌کند

  • افزایش `iodepth` از ۱ بر روی موتورها همگام تأثیری ندارد؛
  • در حالت `psync` یا `libaio` با `direct=1`، عمق صف اغلب به ۱ محدود می‌شود؛
  • در چنین وضعیتی، IOPS ممکن است در محدوده ۲۸ تا ۳۸ هزار باقی بماند، حتی اگر عمق صف ۳۲ باشد.
حتما مطالعه نمائید.
معرفی Hyper-V: راهکار مجازی سازی مایکروسافت برای سرورهای ویندوز

سوءتفاهم‌های رایج درباره IOPS

سؤال پاسخ مختصر
آیا IOPS بالا مهم‌تر از تأخیر پایین است؟ برای دیتابیس و وب‌سایت، تأخیر کم در عمق صف تجربه کاربر را بهتر می‌کند؛ هر دو باید در آزمون لحاظ شوند.
تفاوت IOPS تصادفی و ترتیبی چیست؟ در `rw=randread` عملیات از مکان‌های تصادفی خوانده می‌شود؛ در `rw=read` پشت سر هم.
آیا میانگین تأخیر کافی است یا باید صدک ۹۹ را ببینیم؟ صدک ۹۹ (مثلاً ۴۳۷۷۹ میکروثانیه) نشان‌دهنده عملکرد نهایی در شرایط حداکثر بار است.
آیا IOPS خواندن تصادفی برای نوشتن هم صدق می‌کند؟ خیر؛ در دیتاشیت، `randwrite` باید جداگانه اندازه‌گیری شود.
چرا با `iodepth=32` عدد تغییر نکرد؟ احتمالاً `psync` فعال است یا `libaio` بدون `direct=1` اجرا می‌شود؛ در این حالت صف ایجاد نمی‌شود.
آیا تست `fio` به داده‌های سرور آسیب می‌زند؟ اگر فایل تست معمولی باشد، فقط همان فایل را می‌نویسد؛ اما روی `/dev/vda` ممکن است داده‌ها را پاک کند.
مقدار مناسب `innodb_io_capacity` چقدر است؟ تقریباً برابر با IOPS سیستم؛ عدد `fio` سرور خودتان را به عنوان مبنای تعیین کنید.

جمع‌بندی عملکرد IOPS بر روی سرور

  • IOPS به‌صورت عددی بدون در نظر گرفتن اندازه بلوک، عمق صف و تأخیر قابل مقایسه نیست.
  • پهنای باند برابر است با حاصل‌ضرب IOPS در اندازه بلوک؛ افزایش عمق صف باعث افزایش IOPS ولی با هزینه تأخیر بیشتر می‌شود.
  • دیتاشیت NVMe معمولاً برای عمق صف ۱۲۸ عددی در حدود یک میلیون IOPS گزارش می‌دهد؛ تأخیر در آزمایش‌های مختلف متغیر است و برای سرور مجازی تضمین نمی‌شود.
  • برای ارزیابی واقعی، چند بار fio را با `direct=1` روی سرور آزمایشی اجرا کنید؛ کمترین مقدار را به‌عنوان مرجع نگه دارید و اوج بار دیتابیس را با `iostat` هم‌زمان ثبت کنید.

از دیسک تا کل سرور

  • دستور YABS دیسک را به‌صورت جداگانه از پردازنده و شبکه می‌سنجد؛ جدول مقایسه‌ای مقادیر بنچمارک را برای هر بار کاری تعیین می‌کند.
  • برای اجرای بنچمارک کامل سرور، دستور زیر را در سرور خود اجرا کنید:
  1. `fio –filename=/dev/nvme0n1 –direct=1 –rw=randread –bs=4k –iodepth=64 –size=1G –numjobs=4 –time_based –runtime=60 –group_reporting`
  2. نتیجه را با `iostat -x 1` هم‌زمان مشاهده کنید.

نکات کلیدی

  • صدک ۹۹ (۹۹٪ از اجراهای متوالی) را در کنار نتیجه `fio` ثبت کنید؛ این مقدار نمایانگر عملکرد پایدار است.
  • IOPS بدون تأخیر را به‌صورت مستقل از سایر پارامترها نادیده بگیرید؛ برای تصمیم‌گیری بهتر، ترکیب IOPS و تأخیر ضروری است.
  • اگر سرور مجازی است، حتماً به‌دنبال تضمین‌های IOPS و تأخیر در سرویس‌دهنده باشید؛ در غیر این صورت نتایج ممکن است ناپایدار باشد.

منابع مستندات و راهنما

  • مستندات fio
  • دیتاشیت Kingston DC3000ME (PDF)
  • راهنمای MySQL 8.4 – ظرفیت I/O در InnoDB
  • مستندات PostgreSQL 18 – مصرف منابع
  • صفحه راهنمای `iostat(1)`

—

5/5 - (1 امتیاز)

دیدگاه خود را بنویسید