نکات کلیدی
- \[ \text{Throughput} = \text{IOPS} \times \text{Block Size} \] به عنوان مثال، اگر IOPS برابر ۵۰٬۰۰۰ و اندازه بلوک ۴۰۹۶ بایت باشد، Throughput تقریباً ۲۰٫۵ MiB/s خواهد بود.
- در یک آزمایش با ماشین مجازی ۲ vCPU و ۷ GB RAM، با تنظیمات `iodepth=1`، IOPS ۲۲٬۰۰۰ و Latency ۳۷ µs بود؛ در حالی که با `iodepth=32`، IOPS ۵۷٬۰۰۰ و Latency ۵۴۴ µs شد.
- تخمین IOPS: عمق صف تقسیم بر تأخیر متوسط؛ ۳۲ ÷ ۵۴۴ میکروثانیه ≈ ۵۹ هزار، نزدیک به ۵۷ هزار IOPS کم سرعت.
1. مقدمه
سرورهای مجازی اغلب بر اساس پارامترهای عملکرد دیسک، مثل IOPS، انتخاب میشوند. اما بدون درک کامل این شاخصها و پارامترهای همراه، مقایسههای نادرست ممکن است رخ دهد. در این بخش، تعریف دقیق هر یک از این مفاهیم را بررسی میکنیم.
2. تعریف IOPS، Throughput و Latency
– IOPS
عدد عملیاتی که در یک ثانیه توسط دیسک انجام میشود.
– Throughput
مجموع دادههای منتقلشده در ثانیه (معمولاً در مگابایت بر ثانیه).
– Latency
زمانی که طول میکشد تا یک عملیات خواندن یا نوشتن تکمیل شود.
این سه عدد بهطور جداگانه اهمیت دارند و نمیتوانند بهصورت یکپارچه جایگزین یکدیگر شوند.
3. رابطه میان IOPS و Throughput
برای درک ارتباط، نیاز است اندازه بلوک (bs) را بدانیم. \[ \text{Throughput} = \text{IOPS} \times \text{Block Size} \] بهعنوان مثال، اگر IOPS برابر ۵۰٬۰۰۰ و اندازه بلوک ۴۰۹۶ بایت باشد، Throughput تقریباً ۲۰٫۵ MiB/s خواهد بود.
4. تأثیر عمق صف (iodepth) بر Latency
عمق صف تعداد عملیات همزمانی است که در صف انتظار قرار میگیرند.
- عمق صف ۱: عملیات بهصورت پشتبهپشت انجام میشود؛ Latency پایینتر.
- عمق صف ۳۲: تعداد عملیات در صف زیاد میشود؛ IOPS بالاتر، اما Latency بهصورت قابلتوجهی افزایش مییابد.
در یک آزمایش با ماشین مجازی ۲ vCPU و ۷ GB RAM، با تنظیمات `iodepth=1`، IOPS ۲۲٬۰۰۰ و Latency ۳۷ µs بود؛ در حالی که با `iodepth=32`، IOPS ۵۷٬۰۰۰ و Latency ۵۴۴ µs شد.
5. معایب برچسب NVMe
برچسب NVMe صرفاً نشاندهنده رابط و پروتکل است و تضمینکنندهی IOPS بالا نیست. دیتاشیتهای تولیدکنندگان معمولاً با شرایط خاص (مثل کش نوشتن روشن، عمق صف ۱۲۸) تست میشوند و نتایج آن در محیطهای واقعی ممکن است متفاوت باشد.
6. نکات کلیدی در اندازهگیری با fio
| پارامتر | توضیح | تأثیر |
|---|---|---|
| `direct=1` | دسترسی بدون بافر کش سیستم | افزایش دقت در سنجش واقعی |
| `bs` | اندازه بلوک | تعیین ارتباط IOPS و Throughput |
| `iodepth` | عمق صف | تغییر در Latency و IOPS |
| `ioengine=libaio` | موتور ناهمگام لینوکس | بهبود کارایی در محیطهای مجازی |
| `rw=randread` | خواندن تصادفی | تست حداکثر بار کاربر |
برای مقایسههای معنادار، باید همان پارامترها را در هر دو سرور بهکار ببرید.
7. مثال عملی
در یک ماشین مجازی با سیستمعامل لینوکس 6.18 و دیسک virtio، اجرای دستور زیر در طول ۲۰ ثانیه:
fio –name=benchmark –filename=/dev/vda –direct=1 –bs=4k –iodepth=32 –rw=randread –time_based –runtime=20 –size=2G
نتیجهگیری: IOPS حدود ۵۷٬۰۰۰، Latency ۵۴۴ µs، Throughput ۲۲.۵ MiB/s.
8. جمعبندی
- IOPS، Throughput و Latency سه شاخص مستقل هستند.
- اندازه بلوک و عمق صف نقش مهمی در تبدیل و تأثیر این شاخصها دارند.
- برچسب NVMe تضمینکنندهی IOPS نیست؛ باید تستهای واقعی در محیط هدف انجام شود.
- ابزار fio با پارامترهای مناسب، بهترین روش برای سنجش عملکرد دیسک است.
توان دیسک در تنظیمات MySQL و PostgreSQL
- در MySQL 8.4، پارامتر `innodb_io_capacity` معمولاً به میزان IOPS سیستم تنظیم میشود؛ پیشفرض ۱۰۰۰۰ IOPS است و مقادیر بالای ۲۰۰۰۰ توصیه نمیشود مگر اینکه مطمئن باشید کمتر کافی نیست.
- در PostgreSQL 18، متغیر `effective_io_concurrency` پیشفرض ۱۶ است؛ افزایش بیدلیل این مقدار ممکن است باعث افزایش تأخیر کلی کوئریها شود.
سنجش بار واقعی با iostat
در لحظههای اوج مصرف، دستور `iostat -dx 5` سه گزارش با فاصله ۵ ثانیه ارائه میدهد.
- ستونهای `r/s` و `w/s` نمایانگر IOPS خواندن و نوشتن هستند.
- `rkB/s` و `wkB/s` نشاندهنده پهنای باند هستند.
- `r_await` و `w_await` زمان متوسط پاسخ را در میلیثانیه نشان میدهند.
- `aqu-sz` طول متوسط صف را نمایش میدهد.
قانون تصمیم: اوج مجموع `r/s + w/s` را با کمترین مقدار `fio` در همان لحظه مقایسه کنید. اگر بیش از نیمی از آن باشد یا `w_await` در اوج بالا باشد، دیسک گلوگاه اصلی است؛ در غیر این صورت، مشکل از جای دیگری است.
مثال محاسبه
پهنای باند = IOPS × اندازه بلوک. با `iostat` در عمق صف ۳۲، مقدار `r/s + w/s` برابر ۷۶٬۶۱۷٫۲ بود؛ ضرب در ۴ میدهد ۳۰۶٬۴۶۸٫۸ کیلوبایت در ثانیه. تخمین IOPS: عمق صف تقسیم بر تأخیر متوسط؛ ۳۲ ÷ ۵۴۴ میکروثانیه ≈ ۵۹ هزار، نزدیک به ۵۷ هزار IOPS کمسرعت.
عواملی که IOPS سرور مجازی را کاهش میدهند
نوسان میزبان و آزمون تکبار
- اجرای یکبار `fio` نمیتواند نمایه دقیقی از عملکرد دیسک ارائه دهد؛
- تکرار چند بار با همان پارامترها میتواند نتایج متغیری مانند ۸۲، ۵۷ و ۸۷ هزار IOPS نشان دهد؛
- صدک ۹۹ تأخیر در اجرای کندتر ممکن است ۴۴۸۹ میکروثانیه باشد، در حالی که متوسط حدود ۵۵۰ میکروثانیه است.
برنامهای که درخواستها را تکتک ارسال میکند
- افزایش `iodepth` از ۱ بر روی موتورها همگام تأثیری ندارد؛
- در حالت `psync` یا `libaio` با `direct=1`، عمق صف اغلب به ۱ محدود میشود؛
- در چنین وضعیتی، IOPS ممکن است در محدوده ۲۸ تا ۳۸ هزار باقی بماند، حتی اگر عمق صف ۳۲ باشد.
سوءتفاهمهای رایج درباره IOPS
| سؤال | پاسخ مختصر |
|---|---|
| آیا IOPS بالا مهمتر از تأخیر پایین است؟ | برای دیتابیس و وبسایت، تأخیر کم در عمق صف تجربه کاربر را بهتر میکند؛ هر دو باید در آزمون لحاظ شوند. |
| تفاوت IOPS تصادفی و ترتیبی چیست؟ | در `rw=randread` عملیات از مکانهای تصادفی خوانده میشود؛ در `rw=read` پشت سر هم. |
| آیا میانگین تأخیر کافی است یا باید صدک ۹۹ را ببینیم؟ | صدک ۹۹ (مثلاً ۴۳۷۷۹ میکروثانیه) نشاندهنده عملکرد نهایی در شرایط حداکثر بار است. |
| آیا IOPS خواندن تصادفی برای نوشتن هم صدق میکند؟ | خیر؛ در دیتاشیت، `randwrite` باید جداگانه اندازهگیری شود. |
| چرا با `iodepth=32` عدد تغییر نکرد؟ | احتمالاً `psync` فعال است یا `libaio` بدون `direct=1` اجرا میشود؛ در این حالت صف ایجاد نمیشود. |
| آیا تست `fio` به دادههای سرور آسیب میزند؟ | اگر فایل تست معمولی باشد، فقط همان فایل را مینویسد؛ اما روی `/dev/vda` ممکن است دادهها را پاک کند. |
| مقدار مناسب `innodb_io_capacity` چقدر است؟ | تقریباً برابر با IOPS سیستم؛ عدد `fio` سرور خودتان را به عنوان مبنای تعیین کنید. |
جمعبندی عملکرد IOPS بر روی سرور
- IOPS بهصورت عددی بدون در نظر گرفتن اندازه بلوک، عمق صف و تأخیر قابل مقایسه نیست.
- پهنای باند برابر است با حاصلضرب IOPS در اندازه بلوک؛ افزایش عمق صف باعث افزایش IOPS ولی با هزینه تأخیر بیشتر میشود.
- دیتاشیت NVMe معمولاً برای عمق صف ۱۲۸ عددی در حدود یک میلیون IOPS گزارش میدهد؛ تأخیر در آزمایشهای مختلف متغیر است و برای سرور مجازی تضمین نمیشود.
- برای ارزیابی واقعی، چند بار fio را با `direct=1` روی سرور آزمایشی اجرا کنید؛ کمترین مقدار را بهعنوان مرجع نگه دارید و اوج بار دیتابیس را با `iostat` همزمان ثبت کنید.
از دیسک تا کل سرور
- دستور YABS دیسک را بهصورت جداگانه از پردازنده و شبکه میسنجد؛ جدول مقایسهای مقادیر بنچمارک را برای هر بار کاری تعیین میکند.
- برای اجرای بنچمارک کامل سرور، دستور زیر را در سرور خود اجرا کنید:
- `fio –filename=/dev/nvme0n1 –direct=1 –rw=randread –bs=4k –iodepth=64 –size=1G –numjobs=4 –time_based –runtime=60 –group_reporting`
- نتیجه را با `iostat -x 1` همزمان مشاهده کنید.
نکات کلیدی
- صدک ۹۹ (۹۹٪ از اجراهای متوالی) را در کنار نتیجه `fio` ثبت کنید؛ این مقدار نمایانگر عملکرد پایدار است.
- IOPS بدون تأخیر را بهصورت مستقل از سایر پارامترها نادیده بگیرید؛ برای تصمیمگیری بهتر، ترکیب IOPS و تأخیر ضروری است.
- اگر سرور مجازی است، حتماً بهدنبال تضمینهای IOPS و تأخیر در سرویسدهنده باشید؛ در غیر این صورت نتایج ممکن است ناپایدار باشد.
منابع مستندات و راهنما
- مستندات fio
- دیتاشیت Kingston DC3000ME (PDF)
- راهنمای MySQL 8.4 – ظرفیت I/O در InnoDB
- مستندات PostgreSQL 18 – مصرف منابع
- صفحه راهنمای `iostat(1)`
—

کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن