آموزش RAID بندی سرور HP با Smart Storage Administrator 2026

RAID بندی سرور HP یعنی دیسک‌های فیزیکی یک سرور HPE ProLiant را در قالب آرایه‌هایی با سطح RAID مشخص سازمان دهید تا سیستم‌عامل به‌جای چند دیسک جدا، یک یا چند دیسک منطقی قابل اتکا ببیند. این کار با کنترلر Smart Array و ابزار Smart Storage Administrator انجام می‌شود؛ همان ابزاری که هم پیش از نصب سیستم‌عامل و هم از داخل آن قابل دسترسی است.

• حفاظت از داده: با RAID 1، 5، 6 یا 10، خرابی یک یا دو دیسک باعث از دست رفتن داده نمی‌شود.
• کارایی بالاتر: توزیع داده روی چند دیسک، تعداد عملیات هم‌زمان را بالا می‌برد.
• مدیریت ساده‌تر: یک دیسک منطقی به‌جای چندین درایو، پارتیشن‌بندی و پشتیبان‌گیری را ساده می‌کند.
• بازیابی سریع‌تر: با دیسک یدکی گرم، بازسازی آرایه بدون دخالت اپراتور آغاز می‌شود.

پیش از هر کاری: ساخت یا حذف Logical Drive برگشت‌پذیر نیست. اگر روی سرور داده دارید، ابتدا نسخهٔ پشتیبان گرفته و بازیابی آن را آزمایش کنید؛ بعد سراغ کنترلر بروید.

RAID بندی سرور HP چیست و چه پیش‌نیازهایی دارد؟

در سرورهای HPE، کنترلر Smart Array میان دیسک‌ها و سیستم‌عامل می‌نشیند. شما چند دیسک فیزیکی را در یک Array قرار می‌دهید و سپس روی فضای آزاد آن، یک یا چند Logical Drive با سطح RAID دلخواه می‌سازید. تفاوت این دو مفهوم را جدی بگیرید: Array ظرف فیزیکی است و Logical Drive همان دیسکی است که سیستم‌عامل می‌بیند.

تشبیه انبار هم اینجا کمک می‌کند: دیسک‌های فیزیکی قفسه‌ها هستند، Array یک سالن از انبار که چند قفسه را در خود دارد، و Logical Drive برچسبی است که به بخشی از آن سالن می‌زنید تا مشتری فقط یک بستهٔ مشخص بخواهد. اگر برچسب را پاک کنید، محتوای آن بخش هم از دست می‌رود.

کنترلر Essential یا Performance؟

طبق QuickSpecs کنترلرهای Smart Array SR Gen10، سری Essential مانند E208i-a حافظهٔ کش ندارد و سطح‌های RAID 0، 1، 5 و 10 را پشتیبانی می‌کند؛ در حالی که سری Performance مانند P408i-a با کش و منبع انرژی، RAID 6 و سطوح ترکیبی را هم در اختیار می‌گذارد. پیش از طراحی آرایه، مشخصات کنترلر خود را ببینید؛ چون گزینه‌های منو بر اساس همان کنترلر نمایش داده می‌شوند.

چک‌لیست پیش از RAID بندی

• پشتیبان آزموده‌شده: بدون آن، هر تغییری در آرایه یک ریسک است.
• دیسک‌های هم‌نوع و هم‌اندازه: اندازه و نوع یکسان، ظرفیت هدررفته را کم و بازسازی را قابل پیش‌بینی می‌کند.
• فریم‌ور به‌روز کنترلر: نسخهٔ قدیمی فریم‌ور، منبع برخی خطاهای عجیب در ساخت آرایه است.
• اطلاع از آرایه‌های موجود: دیسک عضو آرایهٔ دیگر، در فهرست انتخاب ظاهر نمی‌شود.
• دسترسی به کنسول گرافیکی: کار با SSA از راه دور به iLO یا KVM نیاز دارد.
• تصمیم دربارهٔ سطح RAID: تغییر سطح پس از ساخت، معمولاً یعنی ساخت دوباره.

سطوح RAID در کنترلرهای Smart Array

برای مقایسهٔ دقیق‌تر سطوح و انتخاب میان RAID 5 و RAID 10، مقالهٔ جداگانه‌ای در دسترس است؛ اینجا تنها به تصمیم عملی بسنده می‌کنیم: سیستم‌عامل روی RAID 1 کوچک، داده روی RAID 5 یا 10.

ورود به Intelligent Provisioning و Smart Storage Administrator

سه مسیر برای رسیدن به ابزار پیکربندی وجود دارد و انتخاب مسیر به وضعیت سرور بستگی دارد.

مسیر یکم؛ Intelligent Provisioning پیش از نصب سیستم‌عامل

رایج‌ترین روش برای سرور تازه این است که هنگام بوت کلید F10 را بزنید تا Intelligent Provisioning اجرا شود و از بخش نگهداری، Smart Storage Administrator باز شود. این محیط مستقل از سیستم‌عامل است و برای پیکربندی اولیه بهترین گزینه به شمار می‌رود.

مسیر دوم؛ UEFI System Utilities

در سرورهای Gen10 می‌توانید با کلید F9 وارد System Utilities شوید و از بخش پیکربندی سیستم، تنظیمات کنترلر ذخیره‌سازی را باز کنید. این مسیر برای تغییر تنظیمات محدود و بررسی وضعیت کنترلر مناسب است.

مسیر سوم؛ SSA و ssacli داخل سیستم‌عامل

اگر سیستم‌عامل نصب شده است، نسخهٔ گرافیکی SSA یا ابزار خط فرمان ssacli را نصب می‌کنید. HPE بستهٔ ssacli را در بستهٔ Management Component Pack منتشر می‌کند و برای اسکریپت‌نویسی و پایش دوره‌ای هم مناسب است.

کنترلر S100i را با Smart Array سخت‌افزاری اشتباه نگیرید. طبق QuickSpecs سرور DL380 Gen10، کنترلر S100i یک RAID نرم‌افزاری داخلی است که به‌صورت پیش‌فرض غیرفعال است، فقط دیسک‌های SATA را می‌پذیرد و سطح‌های محدودی دارد. اگر گزینهٔ RAID 6 یا کش در منوی شما نیست، احتمالاً با همین کنترلر کار می‌کنید.

ساخت Array و Logical Drive گام‌به‌گام

مراحل زیر برای رابط گرافیکی SSA نوشته شده‌اند. نام دکمه‌ها میان نسخه‌ها کمی فرق می‌کند، اما ترتیب کار ثابت است.

گام یکم؛ انتخاب کنترلر و بررسی وضعیت

در صفحهٔ نخست SSA کنترلر موردنظر را انتخاب کنید. پیش از هر تغییری، وضعیت کنترلر، ماژول انرژی و دیسک‌ها را در بخش وضعیت ببینید. اگر هشدار باتری یا کش فعال است، اول آن را حل کنید؛ ساخت آرایه با منبع انرژی معیوب، بعداً دردسر می‌سازد.

گام دوم؛ ساخت Array و انتخاب دیسک‌ها

گزینهٔ Create Array را بزنید و دیسک‌های آزاد را انتخاب کنید. SSA فقط دیسک‌هایی را نشان می‌دهد که عضو آرایهٔ دیگری نیستند؛ اگر دیسکی در فهرست نیست، یا در آرایهٔ دیگر است یا در حالت HBA کار می‌کند یا اتصال آن مشکل دارد.

گام سوم؛ تنظیم سطح RAID، اندازهٔ Strip و ظرفیت

پس از ساخت آرایه، Logical Drive بسازید و سطح RAID، اندازهٔ Strip، اندازهٔ Sector و ظرفیت را تعیین کنید. دو توصیهٔ کاربردی: برای سیستم‌عامل یک Logical Drive کوچک با RAID 1 بسازید تا مدیریت و بازیابی ساده بماند، و برای دیتابیس و فایل‌های بزرگ Strip را با الگوی دسترسی خودتان تطبیق دهید.

گام چهارم؛ مقداردهی اولیهٔ Parity

در سطح‌های مبتنی بر Parity یعنی RAID 5، 6، 50 و 60، بلوک‌های Parity باید مقداردهی شوند. طبق مستندات ssacli، روش پیش‌فرض سریع است و در پس‌زمینه انجام می‌شود، اما نسخهٔ کامل، آرایه را در برابر خطای خواندن در بازهٔ اولیه مقاوم‌تر می‌کند. برای دادهٔ حساس، روش کامل را انتخاب کنید و زمان آن را در برنامهٔ کاری بگنجانید.

گام پنجم؛ تعریف دیسک یدکی (Spare)

در بخش مدیریت Spare، یک یا چند دیسک آزاد را به آرایه اختصاص دهید. دیسک یدکی اختصاصی فقط برای همان آرایه کار می‌کند، در حالی که نوع خودجایگزین می‌تواند در چند آرایه استفاده شود. برای سرورهای حیاتی، این گام را حذف نکنید.

RAID بندی با خط فرمان ssacli

روی سرورهایی که سیستم‌عامل دارند، ssacli سریع‌ترین مسیر است و در اسکریپت هم قابل استفاده. شمارهٔ اسلات کنترلر را از خروجی دستور وضعیت بردارید و سپس آرایه و Logical Drive را بسازید. دو دستور پرکاربرد: یکی برای دیدن ساختار کامل کنترلرها و آرایه‌ها و دیگری برای بررسی وضعیت دیسک‌ها و Logical Driveها. برای تغییر اولویت بازسازی هم پارامتر rebuildpriority در دسترس است با مقادیر low، medium و high.

نکتهٔ مهم دربارهٔ دیسک‌های ناهمگون: راهنمای ssacli تصریح می‌کند که ترکیب دیسک‌های مختلف در یک آرایه، ظرفیت را به کوچک‌ترین دیسک محدود می‌کند و کارایی را هم به سطح ضعیف‌ترین عضو می‌رساند. اگر مجبور به استفاده از دیسک‌های ناهمگون هستید، آن‌ها را در آرایه‌های جدا بگذارید.

پیکربندی نمونهٔ آرایه برای سه بار کاری

جدول زیر سه چیدمان آزموده‌شده است که می‌توانید نقطهٔ شروع کار خود قرار دهید. تعداد دیسک و ظرفیت را با دادهٔ واقعی خودتان تنظیم کنید.

• Logical Drive لاگ را جدا کنید: نوشتن ترتیبی لاگ و خواندن تصادفی داده، دو الگوی متفاوت دارند.
• دیسک یدکی را فراموش نکنید: در سرورهای حیاتی، بازسازی خودکار ارزش هزینهٔ یک دیسک را دارد.
• ظرفیت را با هدر پاریتی حساب کنید: در RAID 5 با چهار دیسک، یک دیسک کامل صرف توازن می‌شود.
• مستندات پیکربندی را نگه دارید: سطح آرایه، شماره اسلات و مدل دیسک‌ها را برای بازیابی ثبت کنید.

یک قاعدهٔ ساده: اگر بازیابی داده بیش از چند ساعت طول بکشد و کسب‌وکار تحمل آن را ندارد، سطح RAID بالاتر و دیسک یدکی را از همان ابتدا در طراحی بیاورید؛ افزودن آن‌ها بعد از پر شدن دیسک‌ها هزینهٔ بیشتری دارد.

خطاهای رایج RAID بندی در سرورهای HPE

• دیسک در SSA دیده نمی‌شود: اتصال کابل و بک‌پلین، سازگاری دیسک با کنترلر و وضعیت آن را بررسی کنید.
• گزینهٔ RAID 6 موجود نیست: کنترلر شما از سری Essential است و این سطح را پشتیبانی نمی‌کند.
• ساخت Logical Drive شکست می‌خورد: معمولاً فضای آزاد کافی نیست یا دیسک در آرایهٔ دیگری است.
• کارایی نوشتن پایین است: منبع انرژی کنترلر یا حالت کش را بررسی کنید.
• بازسازی کند پیش می‌رود: اولویت بازسازی را بالا ببرید و هم‌زمان بار سنگین روی آرایه نگذارید.
• پس از به‌روزرسانی، دیسک‌ها ناشناس شدند: ترتیب دیسک‌ها و اتصال بک‌پلین را کنترل کنید و از فریم‌ور رسمی همان نسل استفاده کنید.

نوع دیسک هم روی رفتار آرایه اثر دارد؛ تفاوت SAS و SATA در سرعت، دوام و پشتیبانی از کنترلر خلاصه می‌شود و پیش از خرید دیسک باید با کنترلر شما سازگار باشد.

یک سناریوی رایج از پشتیبانی

سروری با چند دیسک نو به دیتاسنتر آورده شد و هنگام نصب سیستم‌عامل، نصب‌کننده هیچ دیسکی پیدا نکرد. بررسی نشان داد SATA در حالت RAID کنترلر تنظیم نشده و دیسک‌ها در دسترس سیستم‌عامل نیستند. راه‌حل ساده بود: از کنسول وارد Intelligent Provisioning شدیم، با SSA دو دیسک را در RAID 1 برای سیستم‌عامل و بقیه را در آرایهٔ داده قرار دادیم و نصب را از سر گرفتیم. درس ماجرا: پیش از آوردن سرور به دیتاسنتر، پیکربندی آرایه را همان‌جا کامل کنید.

RAID بندی روی سرور اختصاصی خدمات IT هزاره

سرورهای اختصاصی خدمات IT هزاره روی سخت‌افزار HPE ProLiant ارائه می‌شوند و کنسول KVM در پنل مدیریت در دسترس است؛ یعنی می‌توانید پیکربندی آرایه و نصب سیستم‌عامل را از راه دور انجام دهید.

• پلن آمادهٔ PRIME 9 روی HPE DL360 Gen9 با دو پردازندهٔ Xeon E5-2680 v4 و ۶۴ گیگابایت رم Registered ECC DDR4
• دیسک NVMe یک ترابایتی برای کارایی بالا و تأخیر پایین
• دسترسی به کنسول KVM و نصب مجدد سیستم‌عامل برای مدیریت وضعیت‌های اضطراری
• امکان پیکربندی سفارشی ذخیره‌سازی و سطح RAID با هماهنگی تیم فنی

توجه: پلن آمادهٔ فعلی با یک دیسک NVMe تحویل می‌شود و RAID سخت‌افزاری به چند دیسک نیاز دارد. اگر آرایه‌ای مثل RAID 1 یا RAID 10 می‌خواهید، پیش از سفارش تعداد و نوع دیسک را با تیم فنی هماهنگ کنید.

پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ RAID بندی سرور HP

آیا RAID بندی دوباره، داده‌های روی دیسک را پاک می‌کند؟

ساخت Logical Drive روی فضای آزاد مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما حذف و ساخت دوبارهٔ یک Logical Drive داده‌های قبلی را از دسترس خارج می‌کند. اگر روی دیسک‌ها آرایهٔ فعال وجود دارد، قبل از هر تغییری پشتیبان بگیرید.

Smart Storage Administrator را از کجا اجرا کنم؟

روی سرور تازه، هنگام بوت کلید F10 را بزنید و از Intelligent Provisioning وارد بخش نگهداری و سپس SSA شوید. اگر سیستم‌عامل نصب است، نسخهٔ گرافیکی یا ssacli را از بستهٔ مدیریتی HPE نصب کنید.

با ssacli چطور وضعیت آرایه را بررسی کنم؟

دستور نمایش وضعیت کنترلر، ساختار آرایه‌ها و Logical Driveها را برمی‌گرداند و دستور دوم وضعیت هر دیسک را نشان می‌دهد. این دو خروجی را در پایش دوره‌ای سرور بگنجانید.

Logical Drive سیستم‌عامل را جدا کنم یا همهٔ دیسک‌ها در یک آرایه باشند؟

جدا کردن سیستم‌عامل روی یک RAID 1 کوچک و گذاشتن داده روی آرایهٔ جداگانه، نصب مجدد و بازیابی را ساده‌تر می‌کند. برای سرورهای کوچک، یک آرایهٔ واحد هم قابل قبول است.

چرا در کنترلر من گزینهٔ RAID 6 وجود ندارد؟

طبق QuickSpecs کنترلرهای Smart Array SR Gen10، سری Essential مانند E208i فقط RAID 0، 1، 5 و 10 را پشتیبانی می‌کند. برای RAID 6 به کنترلر سری Performance نیاز دارید.

دیسک یدکی چه فرقی با افزودن دیسک به آرایه دارد؟

دیسک یدکی در حالت عادی داده نگه نمی‌دارد و تنها هنگام خرابی وارد عمل می‌شود تا بازسازی بی‌درنگ شروع شود؛ در حالی که افزودن دیسک به آرایه ظرفیت را بالا می‌برد اما بازسازی خودکار ندارد.

آیا می‌توان درایوهای NVMe را با Smart Array آرایه کرد؟

کنترلرهای Smart Array SR Gen10 برای دیسک‌های 12G SAS و 6G SATA طراحی شده‌اند و درایوهای NVMe معمولاً مستقیم روی PCIe می‌نشینند. برای آرایه‌بندی NVMe، سازگاری کنترلر و بک‌پلین را جداگانه بررسی کنید.

سرور اختصاصی با RAID تحویل داده می‌شود؟

پلن آمادهٔ فعلی با یک دیسک NVMe تحویل می‌شود و برای RAID سخت‌افزاری باید تعداد دیسک اضافه شود. این موضوع را پیش از سفارش با تیم فنی مشخص کنید تا پیکربندی درست تحویل بگیرید.

جمع‌بندی؛ RAID بندی با برنامه، بدون ریسک

ساخت RAID در سرورهای HPE با شناخت کنترلر شروع می‌شود: سری Essential سطح‌های 0، 1، 5 و 10 را دارد و سری Performance با کش و منبع انرژی، سطوح بالاتر را ممکن می‌کند. بعد از آن، ترتیب کار ثابت است؛ بررسی وضعیت، ساخت Array، ساخت Logical Drive، مقداردهی Parity و تعریف دیسک یدکی.

سه توصیهٔ آخر: پیش از هر تغییر پشتیبان آزموده داشته باشید، دیسک‌های هم‌نوع و هم‌اندازه در یک آرایه بگذارید و پایش دوره‌ای کنترلر را فراموش نکنید. همین سه عادت، بیشتر خرابی‌های ناگهانی را از شما دور می‌کند.

اگر پیکربندی آرایهٔ سرور خود را به تیم فنی بسپارید، هم سطح RAID متناسب با بار کاری انتخاب می‌شود و هم مستندات پیکربندی برای بازیابی بعدی ثبت می‌گردد. پرسشی داشتید؟ در بخش نظرات بنویسید.