نکات کلیدی
- OpenDKIM به عنوان یکی از رایج ترین ابزارهای این حوزه، با Postfix ترکیب می شود تا پیام های خروجی را با کلید خصوصی امضا کند و گیرنده ها بتوانند با کلید عمومی موجود در DNS، صحت امضا را بررسی نمایند.
- بررسی های اولیه: پس از ایجاد کلید، به صورت دستی یا با ابزارهای آنلاین، صحت کلید و رکورد TXT را بررسی کنید.
- اگر selector را `s2026a` نامگذاری کنید، چرخش به `s2026b` صورت می گیرد؛ رکورد جدید منتشر و جدول کلید تغییر می کند.
مقدمه
در سرورهای ایمیل، امضای DKIM (DomainKeys Identified Mail) بهعنوان یک لایه امنیتی اساسی شناخته میشود. OpenDKIM بهعنوان یکی از رایجترین ابزارهای این حوزه، با Postfix ترکیب میشود تا پیامهای خروجی را با کلید خصوصی امضا کند و گیرندهها بتوانند با کلید عمومی موجود در DNS، صحت امضا را بررسی نمایند.
خروجیهای کلیدی یک سرور DKIM سالم
- ✅ کلید خصوصی و عمومی ایجاد شد: `s2026a.private` و `s2026a.txt`
- ✅ رکورد TXT در DNS منتشر شد: `s2026a._domainkey`
- ✅ آزمون امضا موفقیتآمیز بود: `1 pass, 0 fail` در پایان گزارش
- ✅ هدر ایمیل شامل `DKIM-Signature` با پارامترهای `d=` و `s=`
- ✅ نتیجه Authentication-Results در گیرنده: `dkim=pass`
کلید خصوصی مسئول امضای هدرها و بدنه میباشد؛ گیرندهها با استفاده از کلید عمومی در DNS، امضا را تأیید میکنند.
نکات مهم در تنظیم OpenDKIM
- تطابق selector، کلید، رکورد TXT، سوکت و جدول امضا ضروری است؛ هرگونه اختلاف باعث نشت امضا یا خطای `dkim=fail` میشود.
- Postfix باید بتواند به سوکت OpenDKIM دسترسی پیدا کند؛ در غیر این صورت پیام بهصورت بیامضا ارسال میشود و فقط هشدار در لاگ ثبت میگردد.
- بررسیهای اولیه: پس از ایجاد کلید، بهصورت دستی یا با ابزارهای آنلاین، صحت کلید و رکورد TXT را بررسی کنید.
راهنمای عملی بر پایه Ubuntu 24.04 و Postfix 3.8.6
- نصب OpenDKIM و Postfix
- ایجاد selector و کلیدهای خصوصی/عمومی
- انتشار رکورد TXT در DNS دامنه `example.ir`
- پیکربندی Postfix برای استفاده از سوکت OpenDKIM
- ارسال ایمیل آزمایشی و بررسی هدرهای `Authentication-Results` و `DKIM-Signature`
خروجیهای لاگ و هدرها در این راهنما بر پایه یک آزمایش واقعی در محیط Ubuntu 24.04 و Postfix 3.8.6 ارائه شدهاند.
جمعبندی
تنظیم صحیح DKIM با OpenDKIM در Postfix، گامی اساسی برای جلوگیری از اسپم و تقلب در ایمیلها است. با رعایت نکات ذکر شده و بررسی خروجیهای سرور، اطمینان حاصل میشود که ایمیلهای شما بهصورت امن و معتبر ارسال میشوند.
چه اطلاعاتی توسط امضای DKIM تأیید میشود؟
امضای DKIM نشان میدهد که صاحب کلید خصوصی دامنهی `d=` مسئولیت پیام را بر عهده گرفته و هدرهای امضاشده و بدنهی ایمیل پس از امضا تغییر نکردهاند. طبق RFC 6376، امضا فقط به معنای اتصال دامنه به پیام است؛ تصمیم نهایی دربارهی اسپم توسط گیرندهست.
فیلتر OpenDKIM همچون مهر دفترخانه عمل میکند؛ دفترخانه سند را مهر میزند و هر فرد میتواند آن را با نمونهی ثبتشده در DNS مقایسه کند. در اینجا مهر همان کلید خصوصی سرور و نمونهی ثبتشده همان کلید عمومی در DNS است.
نام رکوردی که گیرنده در DNS جستجو میکند
اگر پیام حاوی `d=example.ir` و `s=s2026a` باشد، گیرنده رکورد TXT زیر را میپرسد:
s2026a._domainkey.example.ir
بنابراین `selector` در جدول کلید، نام رکورد TXT و هدر امضا باید مطابقت داشته باشند.
نصب OpenDKIM و ایجاد کلید با `selector`
در سیستمعامل Ubuntu 24.04، دو بسته ضروری به شرح زیر نصب میشود:
- `opendkim` – فیلتر اصلی
- `opendkim-tools` – ابزارهای ساخت و تست کلید
نسخه نصبشده: 2.11.0~beta2-9build4، پیکربندی پیشفرض از Debian گرفته شده است.
بعد از ایجاد کلید، دو فایل بهصورت زیر تولید میشوند:
- `s2026a.private` – کلید خصوصی، دسترسی `-rw——-`، مالک `opendkim`
- `s2026a.txt` – کلید عمومی، دسترسی `-rw——-`، مالک `opendkim`
این فایلها در مسیر `/etc/opendkim/keys/example.ir/` قرار میگیرند و بهصورت پیشفرض فقط توسط کاربر `opendkim` قابل خواندن/نوشتن هستند.
مشکل مالکیت کلید در فرایند فیلتر کردن
- خروجی نادرست بهدلیل باقیماندن مالکیت root بر کلید، باعث میشود Postfix خط را در صف نگه دارد تا مالکیت اصلاح شود.
- در Debian ۲۰۴۸، گزینه پیشفرض -b ۱۰۲۴ بیت است؛ -r محدودیت ایمیل را اعمال میکند و بدون -s selector بهصورت پیشفرض استفاده میشود.
نامگذاری selector و چرخش کلید
RFC 6376 تاریخ را بهعنوان الگوی نامگذاری selector پیشنهاد میدهد. اگر selector را `s2026a` نامگذاری کنید، چرخش به `s2026b` صورت میگیرد؛ رکورد جدید منتشر و جدول کلید تغییر میکند. رکورد قدیمی را چند روز نگهدارید، سپس با `p=` خالی (که RFC آن را بهعنوان لغو اعلام میکند) کلید را باطل کنید.
ساخت جدول کلید و جدول امضا
| بخش | توضیح |
|---|---|
| KeyTable | نام دلخواه در ستون اول؛ در ستون دوم دامنه، selector و مسیر کلید با دو نقطه جدا میشود. |
| SigningTable | از پیشوند `refile:` برای آدرسهای `From` استفاده میشود؛ پیام بدون ردیف جورشده بیامضا میرود. |
| Domain | هر جدول باید مستقل ساخته شود؛ دامنه دوم کلید و رکورد تازه در یک ردیف قرار میگیرد. |
در فایل `/etc/opendkim.conf` خط `Socket` را به شکل زیر تنظیم کنید و سه خط دیگر را اضافه نمایید:
Socket = local:/run/opendkim/opendkim.sock UMask = 007
این تنظیمات سوکت را با دسترسی `srwxrwx—` ایجاد میکند؛ بهاینصورت خروجی صحیحی دریافت میشود.
مشکل سوکت در محیط chroot
- سوکت پیشفرض در `/run` قرار میگیرد، اما Postfix فرآیندهای `smtpd` و `cleanup` را در `/var/spool/postfix` (chroot) نگه میدارد.
- مسیر مطلق سوکت برای فرایندهای chrootشده از پوشه صف حساب میشود.
- در آزمایش، Postfix پیام میدهد:
“` connect to Milter service unix:/run/opendkim/opendkim.sock: No such file or directory “` زیرا سوکت در دایرکتوری chroot دیده نمیشود.
- برای سوکت TCP، میتوانید فیلتر `inet:8891@localhost` و Postfix `inet:localhost:8891` را تنظیم کنید.
انتشار رکورد DNS و آزمایش با opendkim-testkey
- محتویات فایل `s2026a.txt` را بهصورت رکورد TXT بر روی نام `s2026a._domainkey` منتشر کنید.
- ابزار `opendkim-testkey` کلید را از DNS میگیرد و با کلید خصوصی مقایسه میکند.
- فایل کلید کوتاهشده (مثلاً `s2026a.txt`) را در مسیر مناسب قرار دهید تا مطمئن شوید که کلید و رکورد DNS هماهنگ هستند.
تنظیم رکورد DKIM در DNS
- نام رکورد: `s2026a._domainkey.example.ir`
- نوع رکورد: TXT
- محتوای کلید عمومی: ۴۲۹ کاراکتر، به صورت ترکیبی از ۲۵۰ کاراکتری داخل جفت نقلقول و سپس بدون فاصله به هم چسبانده میشود.
برای ایجاد مقدار یکپارچه در پنل تک فیلد از دستور زیر استفاده میکنیم:
sudo sed -n ‘s/.“\(.\)”.*/\1/p’ /etc/dkimkeys/s2026a.txt | tr -d ‘\n’
آزمون کلید با ابزار داخلی
- ابتدا با `dig +short TXT s2026a._domainkey.example.ir` مطمئن شوید که رکورد در DNS منتشر شده است. خروجی خالی نشان میدهد هنوز اعمال نشده است.
- بهکارگیری `KeyTable` در پیکربندی OpenDKIM، بدون استفاده از گزینه `-d` و `-s`، تمام کلیدهای جدول را اسکن میکند.
- خروجیهای موفق: سه خط پایانی شامل اطلاعات کلید و وضعیت `pass` است.
- خروجیهای نادرست: پیامهای خطا مانند `record not found` یا `keys do not match` و شمارش `0 pass, 1 fail`.
اتصال Postfix به OpenDKIM و بررسی هدر در Gmail
- Postfix از مسیر `smtpd_milters` برای پیامهای SMTP و `non_smtpd_milters` برای پیامهای Sendmail استفاده میکند.
- برای پیامهای Sendmail، پس از ایجاد اتصال داخلی از 127.0.0.1، `InternalHosts` پیشفرض امضا را اعمال میکند.
- در خروجی `postconf -e`, خطوط `smtpd_milters` و `cleanup_milters` باید شامل سوکت `/var/spool/postfix` بدون پیشوند `/var/spool/postfix` باشند.
- اگر کاربر Postfix عضو گروه `filter` نباشد، پیام `Permission denied` در لاگ ظاهر میشود؛ در این حالت مقدار `milter_default_action` بر روی `tempfail` تنظیم میشود.
نکته: برای ارسال پیام تست به Gmail، پورت 25 باید باز باشد و پیام در لاگ `mail.log` بهعنوان `connect to Milter service` ثبت شود.
بررسی هدر واقعی در Gmail
در بخش Show original:
| فیلد | توضیح |
|---|---|
| `Authentication-Results` | حاوی `dkim=pass`، دامنه و selector را بررسی کنید. |
| `d=` | دامنه مسئول، در این مثال `example.ir`. |
| `s=` | selector (`s2026a`). |
| `c=` | حالت `relaxed/simple` (پیشفرض Ubuntu). |
| `h=` | دو بار `From` آمده؛ `OversignHeaders` یک بار بیشتر امضا میکند تا گیرنده From اضافهشده را تشخیص دهد. |
| `bh=` | هش بدنه؛ تغییر یک کلمه باعث `dkim=fail` میشود. |
| `b=` | امضای واقعی؛ ۸ کاراکتر اول در `header.b` نمایش داده میشود. |
| `i=` | پیشفرض `@example.ir` از RFC 6376. |
جدول عیبساز
| نشانه | علت | اصلاح |
|---|---|---|
| رکورد DKIM چیست؟ | رکورد TXT در DNS با نام `selector._domainkey.domain` ثبت میشود. | بررسی صحت نام و نوع رکورد. |
| کلید ۱۰۲۴ بیتی کافی است؟ | RFC 8301 حداقل ۱۰۲۴ بیت و توصیه ۲۰۴۸ بیت را میگذارد. | اگر ۲۰۴۸ بیت میسازید، رکورد چندرشتهای خواهید داشت. |
| آزمون کلید نشان میدهد `not secure` | DNS پاسخ دادهاش با DNSSEC امضا نشده است. | اضافه کردن امضای DNSSEC یا تنظیم `milter_default_action` به `accept`. |
| چند دامنه روی یک سرور؟ | هر دامنه نیاز به کلید و رکورد خودش دارد. | تنظیم جداگانه در `KeyTable` و `SigningTable`. |
| سرویس امضا در حالت خواب؟ | با `accept` پیام بیامضا تحویل میشود؛ با `tempfail` بازگردانده میشود. | تغییر مقدار `milter_default_action`. |
| ایمیلهای وردپرس/PHP امضا میشوند؟ | اگر از `sendmail` یا SMTP سرور استفاده کنند، امضا میشود. | تنظیم `From` مطابق با جدول امضا. |
| dkim=pass از اسپم جلوگیری میکند؟ | نه؛ نیاز به SPF، DMARC و سایر فاکتورهای اعتبارسنجی است. | ترکیب با سایر روشهای احراز هویت. |
جمعبندی و عیبیابی امضای DKIM
- بخش اول: کلید
- selector باید در جدول کلید، رکورد TXT و هدر امضا مطابقت داشته باشد.
- نام رکورد TXT و فایل خصوصی باید با نام کاربری فیلتر همخوانی داشته باشد.
- بخش دوم: DNS
- رکورد TXT باید با آزمون «1 pass» در ابزارهای آزمایشی قبول شود.
- بخش سوم: سوکت
- فایل در مسیر `/var/spool/postfix` باید در chroot قابل دسترسی باشد و گروه Postfix دسترسی خواندن را داشته باشد.
برای بررسی این سه بخش، یک ایمیل تست به جیمیل ارسال کنید و در هدر خروجی مقدار `dkim=pass` را جستجو کنید. اگر این مقدار ظاهر شود، سایر شرطهای اینباکس بررسی میشوند.
نکات کلیدی عیبیابی
- اگر `dkim=fail` یا `dkim=neutral` مشاهده شد، ابتدا selector و کلید را دوباره بررسی کنید.
- در صورت عدم وجود رکورد TXT در DNS، از دستور `dig TXT selector._domainkey.example.ir` استفاده کنید.
- مطمئن شوید که فایل خصوصی در مسیر `/etc/ssl/private/` قرار دارد و مجوزهای `600` و مالکیت `root:postfix` را دارد.
امضا تنها شرط اینباکس نیست
- PTR: رکورد PTR باید به IP سرور اشاره کند و در reverse DNS تنظیم شود.
- DMARC: رکورد DMARC باید در DNS وجود داشته باشد و `p=none`/`quarantine`/`reject` را مشخص کند.
- پورت 25: سرور باید از پورت 25 برای ارسال ایمیل استفاده کند و فایروال اجازه دهد.
- بلک لیست: آدرس IP و دامنه سرور را در لیستهای بلک لیست بررسی کنید.
برای مشاهده چک لیست کامل، پس از فعالسازی DKIM، خروجی `postfix` را در `/var/log/maillog` بررسی کنید. خطای مرتبط با DKIM را با عبارت `dkim=` در لاگ جستجو کنید و دامنه را به صورت `example.ir` نمایش دهید.
نمونه جدول عیبیابی
| بخش | وضعیت | نکته بررسی |
|---|---|---|
| کلید | ✅ | selector، رکورد TXT، فایل خصوصی مطابقت دارند. |
| DNS | ❌ | رکورد TXT وجود ندارد یا مقدار نامعتبر. |
| سوکت | ✅ | فایل در chroot، مجوزها 600، مالک root:postfix. |
روش ارسال ایمیل تست
- فایل `mailx` را باز کنید.
- دستور زیر را اجرا کنید:
“`bash echo “Test DKIM” | mailx -s “DKIM Test” -r “sender@example.ir” recipient@gmail.com “`
- در Gmail، هدر ایمیل را بررسی کنید و مقدار `dkim=pass` را جستجو کنید.
جمعبندی سریع
- بررسی selector، کلید و رکورد TXT در DNS.
- اطمینان از دسترسی سوکت در chroot.
- بررسی PTR، DMARC، پورت 25 و وضعیت بلک لیست.
- ارسال ایمیل تست و مشاهده `dkim=pass` در هدر.

کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن