نکات کلیدی
- اگر همه بار از پردازنده باشد، عدد ۴ روی سرور دوهسته ای یعنی برای هر هسته دو کار که یکی در صف منتظر است.
- راهنمای uptime(1) می گوید که عدد بار بر تعداد پردازنده ها نرمال نمی شود و برای محاسبه بار به ازای هر هسته، باید عدد را بر شمار هسته ها تقسیم کرد.
- وقتی بار به ازای هر هسته مدت طولانی بالای ۱ بماند و عدد پانزده دقیقه ای رو به بالا باشد، به خصوص اگر کاربران همزمان کندی ببینند، می توان گفت بار خطرناک است.
بار سرور و مفهوم Load Average
بار سرور یا Load Average به میانگین تعداد کارهای اجراشدنی و منتظر دیسک روی پردازنده اشاره دارد. این عدد واحد ندارد و بدون دانستن تعداد هستهها، خوب یا بد بودن آن مشخص نمیشود. برای درک بهتر بار سرور، میتوان عدد بار را بر خروجی nproc تقسیم کرد.
سه عدد Load Average
هر سه عدد کارهای در حال اجرا یا در صف پردازنده (وضعیت R) به اضافه کارهای منتظر پایان I/O دیسک (وضعیت D) را میشمارند و فقط بازه میانگینگیری شان فرق دارد: یک و پنج و پانزده دقیقه.
جادهای که ماشینهای پشت عوارضی را هم میشمارد
در بزرگراهی چهاربانده، چهار ماشین در چهار لاین یعنی جاده پر است ولی همه حرکت میکنند؛ این همان بار ۴ روی سرور چهارهستهای است. حالا چند ماشین هم پشت باجه عوارضی متوقفاند و جلو نمیروند، اما شمارنده ترافیک لینوکس آنها را هم حساب میکند. کارهای وضعیت D همین ماشینهای بیحرکتاند.
برندن گرگ در مقاله Linux Load Averages: Solving the Mystery ایمیلی از سال ۱۹۹۳ را پیدا کرده که Matthias Urlichs با آن وصله شمردن کارهای غیرقابل وقفه را فرستاد. به نظر او پردازه منتظر I/O هم منابع مصرف میکند. به گفته گرگ، امروز بعضی قفلهای کرنل و NFS هم کار را به وضعیت D میبرند.
میانگینی که گذشته را آرام فراموش میکند
کرنل هر پنج ثانیه این کارها را میشمارد (ثابت LOAD_FREQ در loadavg.h) و عدد قبلی را با سهمی از نمونه تازه ترکیب میکند. در kernel/sched/loadavg.c تابع calc_load هر یک از سه عدد را از مقدار قبلی خودش میسازد؛ خلاصهاش load = load * exp + active * (1 – exp) است. به این نوع میانگین، میانگین میرا یا نمایی میگویند. به حساب گرگ، پس از یک دقیقه فقط حدود ۶۲ درصد عدد اول از همان دقیقه آمده و بقیه از قبلتر.
بررسی بار پردازنده و دیسک
برای درک بهتر بار پردازنده و دیسک، باید ابتدا به مفهوم بار پردازنده پی ببریم. عدد بار پردازنده که در فایل /proc/loadavg نمایش داده میشود، نشاندهندهٔ میانگین تعداد کارهای در حال انتظار برای پردازش است. این عدد را نمیتوان بهطور مستقیم با درصد مصرف پردازنده مقایسه کرد، زیرا عدد 2.00 به معنای «به طور میانگین دو کار»
است و ربطی به ۲۰۰ درصد ندارد.
تفاوت بار پردازنده در سرورهای دوهستهای و هشتهستهای
عدد ۴ روی سرور دوهستهای و هشتهستهای یک معنا ندارد. اگر همه بار از پردازنده باشد، عدد ۴ روی سرور دوهستهای یعنی برای هر هسته دو کار که یکی در صف منتظر است. در مقابل، روی سرور هشتهستهای همین عدد یعنی نیمی از هستهها بیکارند. برای درک بهتر این مفهوم، باید بار را بر تعداد پردازندهها نرمال کرد. راهنمای uptime(1) میگوید که عدد بار بر تعداد پردازندهها نرمال نمیشود و برای محاسبه بار به ازای هر هسته، باید عدد را بر شمار هستهها تقسیم کرد.
شمردن هستهها با دستور nproc
دستور nproc از بسته coreutils واحدهای پردازشی در دسترس پردازه فعلی را میشمارد. کرنل عدد بار را سراسری حساب میکند، پس اگر خروجی آن با nproc –all (که سهمیه CPU را نادیده میگیرد) فرق داشت، به دومی تکیه کنید. در آزمایش انجامشده روی یک ماشین مجازی دوهستهای (خروجی uname -r: 6.18.44)، بار یک دقیقهای تقسیم بر ۲ میشود حدود ۰٫۳۳ برای هر هسته. طبق proc_loadavg(5)، 3/101 یعنی سه موجودیت اجراشدنی از ۱۰۱ موجودیت موجود و عدد آخر شناسه آخرین پردازه ساخته شده است.
تشخیص بار پردازنده و دیسک
برای تشخیص اینکه بار از پردازنده است یا از دیسک، باید به فیلدهای us و id دستور top مراجعه کرد. در آزمایش انجامشده، عدد اول در شصت ثانیه به 2.03 رسید و عدد سوم فقط از ۰٫۰۶ به ۰٫۲۴ تغییر کرد. سی ثانیه بعد از توقف هم عدد اول هنوز ۱٫۸۴ بود. عبور از ۲ به خاطر بار پسزمینه خود محیط بود. پیش از شروع ۰٫۶۵ بود و فیلد چهارم فایل در طول آزمایش ۳ تا ۵ کار اجراشدنی نشان میداد. این نتایج نشان میدهند که بار پردازنده و دیسک را باید بهطور جداگانه مورد بررسی قرار داد تا بتوان به نتیجهگیری دقیقتری رسید.
تشخیص بار دیسکی
برای تشخیص بار دیسکی میتوان از دستور vmstat -y 1 5 استفاده کرد. این دستور ستون r را برای کارهای اجراشدنی و ستون b را برای کارهای منتظر I/O نشان میدهد. همچنین، بار بالا همراه با wa بالا و پردازههای وضعیت D معمولاً نشاندهنده گلوگاه دیسک است.
نمونه آزمایش
در یک آزمایش، دستور dd با bs=4k و oflag=dsync روی یک فایل موقت در /tmp اجرا شد. ستون wa بین ۲۶ تا ۲۹ درصد ماند و ستون b در بیشتر نمونهها صفر بود. این ممکن است به دلیل جابهجایی مدام بین اجرا و انتظار باشد.
تشخیص پردازههای وضعیت D
برای تشخیص پردازههای وضعیت D، میتوان از دستور ps -eo stat,pid,comm,wchan | grep ‘^D’ استفاده کرد. این دستور پردازههای وضعیت D را با تابع کرنلی که در آن خوابیدهاند فهرست میکند. در آزمایش انجام شده، خروجی D 31191 dd submit_bio_wait بود که نشان میدهد dd منتظر تکمیل درخواست بلوکی دیسک است.
نشانههای بار خطرناک
وقتی بار به ازای هر هسته مدت طولانی بالای ۱ بماند و عدد پانزده دقیقهای رو به بالا باشد، به خصوص اگر کاربران همزمان کندی ببینند، میتوان گفت بار خطرناک است. آستانه رسمی وجود ندارد و هر عددی که میشنوید قاعده سرانگشتی است.
هشدار مانیتورینگ
پیشنهاد میشود هشدار را روی عدد پانزده دقیقهای تقسیم بر تعداد هسته بگذارید. نسبت ۱ «بررسی کنید» و نسبت ۲ «فوری»؛ بعد از چند هفته مرزها را با رفتار سرور خودتان تنظیم کنید.
بار مناسب برای سرور
عدد بار مناسب برای سرور ثابت نیست. بار تقسیم بر nproc زیر ۰٫۷ معمولاً جای خالی دارد و بالای ۲ بیشتر سرورها را کند میکند؛ هر دو مرز تجربیاند.
بار بالای سرور با مصرف CPU پایین
لینوکس کارهای وضعیت D را هم میشمارد؛ ستونهای b و wa در vmstat و فهرست D در ps مقصر را نشان میدهند.
عدد بار مهم
عدد یک دقیقهای برای واکنش فوری و عدد پانزده دقیقهای برای تصمیم درباره ظرفیت مهم است.
بار ۱٫۰۰ روی سرور تک هستهای
لزوماً بد نیست. اگر همه بار از پردازنده باشد، یعنی هسته به طور میانگین تمام وقت مشغول بوده؛ اما همین عدد از یک کار وضعیت D روی پردازنده بیکار هم ساخته میشود.
به روز شدن عدد بار
عدد بار حدود هر ۵ ثانیه به روز میشود.
بار در سرور مجازی
ارتقای منابع سرور
اول علت را جدا کنید. اگر بیشتر بار از کارهای وضعیت D است، آن کارها منتظر I/O یا قفل اند و اول باید سراغ همان منبع رفت. اگر ستون r مدام از تعداد هستهها بیشتر است، احتمالاً پردازنده کم آمده و ارتقا یا بهینهسازی برنامه منطقی است.
=====FAQ===== Q: بار مناسب برای سرور چند است؟ A: عدد بار مناسب برای سرور ثابت نیست و به نوع کار و تعداد هستهها بستگی دارد. Q: چرا بار سرور بالاست ولی مصرف CPU پایین است؟ A: لینوکس کارهای وضعیت D را هم میشمارد و ممکن است بار بالا به دلیل انتظار I/O یا قفل باشد. Q: چگونه میتوان بار خطرناک را تشخیص داد؟ A: وقتی بار به ازای هر هسته مدت طولانی بالای ۱ بماند و عدد پانزده دقیقهای رو به بالا باشد، به خصوص اگر کاربران همزمان کندی ببینند، میتوان گفت بار خطرناک است.
اجرای آزمون steal
برای درک بهتر عملکرد سیستم، اجرای آزمون پنج دقیقهای steal ضروری است. این آزمون به شما کمک میکند تا عملکرد سرور خود را ارزیابی کنید.
بررسی uptime و نوع کار سرور
اطلاعات مربوط به uptime سرور، تعداد پردازندهها (nproc) و نوع کار آنها (مثلاً وب یا پایگاه داده) برای درک بهتر عملکرد سیستم ضروری است. اگر نسبت بارگذاری از ۲ گذشته است، بررسی خروجی vmstat در همان لحظه میتواند اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سیستم ارائه دهد.
منابع مفید
- برای آشنایی با proc_loadavg(5) میتوانید به صفحه راهنمای آن مراجعه کنید.
- صفحه راهنمای uptime(1) و procps-ng نیز میتواند اطلاعات مفیدی در این زمینه ارائه دهد.
- برای درک بهتر vmstat(8) و procps-ng، صفحه راهنمای مربوطه را مطالعه کنید.
- کد منبع kernel/sched/loadavg.c در مخزن کرنل لینوکس نیز میتواند برای علاقهمندان به مباحث فنی مفید باشد.
- مقاله Linux Load Averages: Solving the Mystery توسط برندن گرگ در سال ۲۰۱۷ نیز یک منبع ارزشمند در این زمینه است.
پرسشهای متداول
بار سرور یا Load Average چیست؟
بار سرور یا Load Average به میانگین تعداد کارهای اجراشدنی و منتظر دیسک روی پردازنده اشاره دارد.
چگونه می توان بار سرور را محاسبه کرد؟
برای درک بهتر بار سرور، می توان عدد بار را بر خروجی nproc تقسیم کرد.
سه عدد Load Average چه چیزی را می شمارند؟
هر سه عدد کارهای در حال اجرا یا در صف پردازنده (وضعیت R) به اضافه کارهای منتظر پایان I/O دیسک (وضعیت D) را می شمارند و فقط بازه میانگین گیری شان فرق دارد: یک و پنج و پانزده دقیقه.

کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن