نکات کلیدی
- در نهایت فایل Swap را با `sudo rm /swapfile` پاک کنید.
- مستندات کرنل مقدار دقیقی ارائه نمی دهد؛ پیشنهاد می شود مقدار swappiness کمتر از 60 را امتحان کنید و در طول چند روز سطوح si و so را در خروجی `vmstat` نظارت کنید تا بهترین مقدار را تعیین کنید.
- با `mkswap /swapfile` فایل را به عنوان Swap فرمت کنید.
مقدمه
Swap بهعنوان فضای ذخیرهسازی موقت بر روی دیسک، امکان انتقال صفحات حافظه کماستفاده را بهدست میدهد. در سرورهای مجازی، تنظیم صحیح Swap تأثیر قابلتوجهی بر عملکرد و پایداری سیستم دارد.
حجم مناسب Swap
- برای سرورهای دارای رم کمتر از ۲ GiB، جدول Red Hat پیشنهاد میکند حجم Swap را دو برابر رم تعیین کنید؛ بهعنوان مثال، برای ۱ GiB رم، ۲ GiB Swap کافی است.
- اگر رم ۲ GiB باشد و مقدار free -h کمتر از ۲ Gi نشان دهد، حجم ۴ GiB Swap هم با جدول مطابقت دارد.
- در سرورهای با رم بالاتر، استفاده از ضریب ثابت دو برابر مناسب نیست؛ باید بر اساس بار کاری و مستندات توزیع تنظیم شود.
مفهوم swappiness
swappiness پارامتر کرنل است که میزان تمایل سیستم به استفاده از Swap را کنترل میکند.
- مقدار پیشفرض ۶۰ است؛ در ۱۰۰ هزینههای I/O برای صفحات Swap و حافظه برابرند.
- مقدار ۰ تا ۲۰۰ قابل تنظیم است؛ کاهش swappiness باعث حفظ حافظه رم و افزایش سرعت میشود.
ساخت فایل Swap در چهار فرمان
dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=4096 chmod 600 /swapfile mkswap /swapfile swapon /swapfile
- `dd` فایل را بدون حفره میسازد.
- `chmod` دسترسیها را محدود میکند تا از افشاگری داده جلوگیری شود.
- `mkswap` امضای Swap را اضافه میکند.
- `swapon` فایل را فعال میکند.
نکته: ترتیب دستورات
در Red Hat، `mkswap` پیش از `chmod` اجرا میشود؛ اما در اکثر توزیعها ترتیب همانطور که در بالا آمده، بدون مشکل است.
جایگزینهای `dd`
- `fallocate` در فایلسیستمهای ext4 و XFS بهصورت سریعتر عمل میکند، اما ممکن است فایل حفرهدار ایجاد کند که `swapon` آن را رد میکند.
- `truncate` نیز فایل حفرهدار تولید میکند و توسط `swapon` نادیده گرفته میشود.
محدودیتهای فایلسیستم Btrfs
- در کرنل ۵.۰ و بالاتر، Swap بر روی Btrfs امکانپذیر است، اما فایل باید `NODATACOW` و بدون فشردهسازی باشد.
- استفاده از Btrfs برای Swap در ریشه توصیه نمیشود؛ زیرا snapshotها ممکن است باعث مشکل شوند.
- از نسخهی `btrfs-progs 6.1` میتوان دستور `btrfs filesystem mkswapfile` را استفاده کرد، ولی هنوز نیاز به `swapon` و تنظیم `fstab` وجود دارد.
ماندگاری بعد از ریبوت
برای تضمین فعال بودن Swap پس از راهاندازی مجدد، خط زیر را در فایل `/etc/fstab` اضافه کنید:
/swapfile swap swap defaults 0 0
- پس از افزودن، با دستور `swapon –summary` میتوانید وضعیت را بررسی کنید.
- برای آزمایش بدون ریبوت، `fstab` را بهصورت موقت بارگذاری کنید و نتیجه را مشاهده کنید.
نکات کلیدی
- حجم Swap را بر اساس جدول Red Hat و وضعیت واقعی حافظه تنظیم کنید.
- همیشه فایل Swap را با دسترسی ۶۰۰ ایجاد کنید.
- در فایلسیستمهای ext4/XFS از `dd` یا `fallocate` استفاده کنید؛ در Btrfs حتماً `NODATACOW` را فعال کنید.
- برای پایداری، خط Swap را در `fstab` قرار دهید.
جمعبندی
Swap نقش مهمی در مدیریت حافظه سیستم دارد. با رعایت دستورالعملهای مطرح شده و توجه به مستندات کرنل و توزیع، میتوان حجم مناسب را تعیین کرده و از مشکلات امنیتی جلوگیری کرد. این راهنما بهصورت جامع، تمام مراحل ساخت، پیکربندی و نگهداری Swap را پوشش میدهد.
خط و daemon-reload در مستندات Red Hat
ساختار خط فعلی و دستور `daemon-reload` مستندات Red Hat را بازتاب میدهد. فایل در حال حاضر هیچ اشارهای به `fstab` ندارد؛ با اجرای `sudo swapoff /swapfile && sudo swapon -a` فایل swap از `fstab` فعال میشود. اگر در خروجی `swapon –show` فایل دوباره نمایش داده شود، خط صحیح است.
swappiness صفر: آیا به معنی خاموشی Swap است؟
نه. در کرنل، مقدار صفر به این معناست که هسته تا زمانی که صفحات آزاد و فایلدار از آستانهی بالای یک زون پایینتر نروند، Swap را آغاز نمیکند. بنابراین در فشار حافظه هنوز Swap رخ میدهد. برای خاموشی کامل باید از `swapoff` استفاده شود.
باور سوم: صفر کردن swappiness همانند swapoff
باور متداول این است که با تنظیم `swappiness` به صفر، کرنل دیگر نیازی به Swap نخواهد داشت. مستندات کرنل اشاره میکنند که این مقدار فقط آستانه شروع Swap را تعیین میکند. بهینهترین مقدار، بر اساس بار کاری و آزمایش، تعیین میشود.
تنظیم موقت و دائمی با sysctl
تنظیم `swappiness` مرحله نهایی ایجاد Swap در لینوکس است. اگر مقدار فعلی بیش از 60 باشد، میتوان فایل sysctl یا ابزار توزیع را تغییر داد. عدد 10 در دستور زیر از هیچ منبعی نشأت نگرفته و فقط نقطه شروع آزمایش ماست:
sudo sysctl -w vm.swappiness=10
اگر سرور چند روز با این مقدار خوب کار کند، آن را ماندگار کنید. فرمان `grep` بر اساس نام فایل مهمتر است؛ طبق صفحهی man، وقتی چند فایل یک گزینه را تعیین کنند، آخرین نام الفبایی برنده است. در Ubuntu 24.04، پیوند `99-sysctl.conf` به `/etc/sysctl.conf` بعد از فایل شما میآید و `sysctl –system` همانطور `sysctl.conf` را آخر میخواند. بنابراین، خط `vm.swappiness` قدیمی را از آنجا پاک کنید.
Swap روی NVMe: فرسایش، سرعت و زمان حذف
Swap بر روی NVMe فقط در صورتی که کرنل مستمر در آن بنویسد، دیسک را فرساید؛ بنابراین نگرانی تنها در مورد فرسایش نیست. سازندگان SSD مانند Kingston عمر دیسک را بر اساس TBW اعلام میکنند.
باور چهارم: Swap روی SSD عمر دیسک را کاهش میدهد
این باور مستند نیست؛ عمر SSD بر اساس حجم داده نوشته شده سنجیده میشود و فایل Swap فقط زمانی مصرف میکند که کرنل در آن بنویسد. ستون `so` در `vmstat` حجم خواندهشده و نوشتهشده در هر ثانیه را نشان میدهد. اگر مقدار `so` چند دقیقه پشت سر هم صفر نماند، سرور بیش از ظرفیت رم خود کار میکند و زمان انتخاب رم سرور مجازی فرا رسیده است.
زمان حذف و فرمانهای آن
- پس از ارتقای رم یا بازسازی فایل، ابتدا با دستور `free -h` وضعیت حافظه را بررسی کنید؛ اطمینان حاصل کنید که رم در دسترس و مصرف Swap زیاد نیست.
- دستور `sudo swapoff /swapfile` را اجرا کنید و سپس با `swapon –show` مطمئن شوید فهرست Swap خالی است.
- خط مربوط به `/swapfile` را از فایل `/etc/fstab` حذف کنید.
- در نهایت فایل Swap را با `sudo rm /swapfile` پاک کنید.
ستون used در ردیف Swap خروجی `free -h` معمولاً پرسشهای اضافی در مورد وضعیت حافظه ایجاد میکند.
فایل Swap یا پارتیشن Swap؟
در محیطهای VPS، استفاده از فایل Swap سادهتر است؛ چون تغییر اندازه آن نیازی به پارتیشنبندی مجدد ندارد و به سرعت قابل تنظیم است.
چک کردن وجود Swap بر روی سرور
دستور `swapon –show` فضاهای Swap فعال را به همراه اندازه و مصرف نمایش میدهد؛ خروجی خالی نشاندهنده عدم وجود Swap است.
بزرگسازی فایل Swap موجود
- اطمینان حاصل کنید که رم کافی آزاد است.
- با `swapoff` فایل Swap را غیرفعال کنید.
- با دستور `dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=4096` (مثلاً برای 4 GB) فایل جدید بسازید؛ مقدار count را بر اساس حجم مورد نظر تنظیم کنید.
- با `mkswap /swapfile` فایل را فرمت کنید و سپس با `swapon /swapfile` فعال کنید.
- تغییر در `/etc/fstab` لازم نیست، مگر اگر بخواهید تغییرات دائمی باشد.
تأثیر Swap بر روی OOM killer و MySQL
وجود Swap احتمال اجرای OOM killer را کاهش میدهد، اما کاملاً آن را حذف نمیکند؛ اگر رم و Swap هر دو پر شوند، OOM killer همچنان بهجای پروسههای بزرگ میپردازد.
پیام «holes» در فایل Swap
این پیام زمانی ظاهر میشود که فایل بهصورت بلوکهای نامربوط (مثلاً با `truncate` یا `cp`) ساخته شده باشد. برای رفع مشکل، فایل را با `dd` از ابتدا بسازید. در سیستمهای فایل Btrfs، از گزینه `nocow` هنگام ایجاد فایل استفاده کنید تا این مشکل برطرف شود.
Swap در کانتینرهای OpenVZ یا LXC
در کانتینر، کرنل میزبان مسئول Swap است؛ مستندات Proxmox نشان میدهد که Swap کانتینر LXC در واقع بخشی از Swap میزبان است. مقدار این Swap را باید از ارائهدهندهی میزبان دریافت کنید.
تنظیم مناسب swappiness برای سرورهای پایگاه داده
مستندات کرنل مقدار دقیقی ارائه نمیدهد؛ پیشنهاد میشود مقدار swappiness کمتر از 60 را امتحان کنید و در طول چند روز سطوح si و so را در خروجی `vmstat` نظارت کنید تا بهترین مقدار را تعیین کنید.
ساخت Swap در لینوکس – نکات کلیدی و مراحل عملی
- تحلیل وضعیت فعلی
- با دستور `swapon –show` وضعیت Swap فعلی را مشاهده کنید.
- نوع فایلسیستم را با `df -T` بررسی کنید؛ این اطلاعات برای انتخاب ابزار مناسب ضروری است.
- ایجاد فایل Swap
- با `dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048` (برای ۲ GB) یا `count=4096` (برای ۴ GB) فایل بسازید.
- مجوزهای فایل را به `600` تغییر دهید: `chmod 600 /swapfile`.
- با `mkswap /swapfile` فایل را به عنوان Swap فرمت کنید.
- یکپارچهسازی در fstab
- خط زیر را به `/etc/fstab` اضافه کنید: `/swapfile swap swap defaults 0 0`.
- دستور `swapon -a` را اجرا کنید تا تغییرات فعال شود.
- ملاحظات خاص برای Btrfs
اگر سیستمعاملتان بر روی Btrfs نصب است، از گزینه `nocow` در زمان ساخت فایل استفاده کنید تا از مشکلات نوشتن در Swap جلوگیری شود.
- تنظیم swappiness
- مقدار پیشفرض `swappiness` را با `cat /proc/sys/vm/swappiness` بخوانید.
- برای کاهش استفاده از Swap، مقدار را به مثلاً `10` یا `5` تغییر دهید: `echo 10 > /proc/sys/vm/swappiness`.
- برای ذخیرهسازی دائمی، مقدار را در `/etc/sysctl.conf` اضافه کنید: `vm.swappiness=10`.
- نظارت بر فعالیت Swap
- دستور `vmstat 1` را اجرا کنید تا در لحظه میزان خواندن/نوشتن در Swap را مشاهده کنید.
- اگر مقدار `si` (Swap in) بالاست، ممکن است نیاز به افزایش رم یا تنظیمات بیشتری باشد.
نکات مرتبط با سرورهای وردپرس
- پس از فعالسازی Swap، سرورهای Nginx و PHP‑FPM باید بهدرستی پیکربندی شوند تا از منابع Swap بهرهمند شوند.
- توصیه میشود در `/etc/php/7.4/fpm/php.ini` مقدار `memory_limit` را تنظیم کنید تا از مصرف بیش از حد حافظه جلوگیری شود.
- بررسی کنید که `max_execution_time` و `max_input_time` در حد مناسب باشد تا زمان پردازش صفحات بهینه شود.
سوالات متداول (FAQ)
Q: آیا فعالسازی Swap باعث کاهش سرعت سرور میشود؟ A: اگر رم کافی باشد، استفاده از Swap بهطور قابل توجهی سرعت را تحت تأثیر قرار نمیدهد؛ اما در صورت مصرف زیاد Swap، ممکن است زمان پاسخدهی طولانیتر شود.
Q: چه زمانی باید مقدار swappiness را به صفر تنظیم کنم؟ A: برای سرورهای خاموش یا سیستمهای با رم بسیار کم، مقدار صفر میتواند به جلوگیری از استفاده ناخواسته از Swap کمک کند، اما در اکثر سرورهای تولیدی مقدار 10 یا 20 مناسبتر است.
Q: آیا Swap در Btrfs بهصورت پیشفرض فعال است؟ A: بله، اما برای جلوگیری از مشکلات نوشتن در فایلهای Swap، باید گزینه `nocow` را هنگام ساخت فایل اعمال کنید.
پرسشهای متداول
آیا همیشه باید حجم Swap دو برابر رم باشد؟
نه؛ این قانون فقط برای سرورهای با رم کمتر از ۲ GiB معتبر است. برای سرورهای بزرگ تر، حجم مناسب بر اساس بار کاری و مستندات توزیع تعیین می شود.
آیا می توان Swap را روی Btrfs قرار داد؟
بله، اما فایل باید `NODATACOW` و بدون فشرده سازی باشد و در ریشه توصیه نمی شود؛ بهتر است از ext4 یا XFS استفاده کنید.
چرا باید دسترسی فایل Swap را ۶۰۰ تنظیم کنیم؟
این اقدام باعث جلوگیری از دسترسی غیرمجاز و افشاگری محتمل داده های حافظه می شود.

کمپین ابتکار نو
کمپین ایده های نو
کمپین آینده روشن
کمپین طراحی مدرن