خدمات IT هزاره سوم

مشاوره، طراحی، توسعه شبکه، سایت، سئوی خود را به ما بسپارید.

WebDev📅 ۲۸ آبان ۱۴۰۵⏱ 9 دقیقه مطالعه💬 0 دیدگاه
راهنما
۲۸ آبان ۱۴۰۵مقالات8 دقیقه مطالعه

نکات کلیدی

  • آدرس و رمز عبور سرور BigBlueButton را در تنظیمات Moodle وارد کنید.
  • کرون را بررسی کنید و در صورت صحت، تنظیمات SMTP را در بخش سایت مشاهده کنید
  • آدرس سرور و رمز مشترک را در تنظیمات Moodle وارد کنید.

مقدمه

Moodle یک سامانه مدیریت یادگیری (LMS) است که امکان ثبت نام، نمره‌گذاری، تکلیف و ذخیره فایل را فراهم می‌کند. برای کلاس‌های زنده، Moodle به سرور BigBlueButton متصل می‌شود. این راهنما بر اساس نسخه 5.3 LTS مهر ۱۴۰۵ و پشتیبانی امنیتی تا اکتبر ۲۰۲۹ تنظیم شده است.


۱. پیش‌نیازهای نرم‌افزاری

  • PHP: نسخه 8.3 یا 8.4 (64‑بیتی) ضروری است.
  • دیتابیس: PostgreSQL 17، MariaDB 11.4، MySQL 8.4 یا SQL Server 2019.
  • تنظیمات PHP: `max_input_vars` حداقل 5000.
  • حافظه: حداقل 512 MB، پیشنهاد 1 GB.

۲. نصب و پیکربندی محیط

۲.۱. نصب PHP و افزونه‌ها

sudo apt install php8.3 php8.3-{iconv,mbstring,curl,openssl,ctype,zip,zlib,gd,xml,xmlreader,intl,json,hash,fileinfo,sodium,filter}

  • فهرست ماژول‌های لازم در `environment.xml` Moodle 5.3 مشخص شده است.
  • پس از نصب، `php -m` را اجرا کنید تا مطمئن شوید تمام ماژول‌ها بارگذاری شده‌اند.

۲.۲. نصب دیتابیس

  • برای PostgreSQL: `sudo apt install postgresql-17`.
  • برای MariaDB: `sudo apt install mariadb-server`.
  • ایجاد پایگاه داده و کاربر Moodle با دستورات SQL مناسب.

۲.۳. تنظیم `moodledata`

  • پوشه `moodledata` را خارج از ریشه وب قرار دهید.
  • مجوزهای لازم را به `www-data` بدهید و با `nginx -t` صحت تنظیمات را بررسی کنید.

۳. نصب Moodle از طریق وب

  • فایل‌های Moodle را در مسیر `/var/www/html/moodle` قرار دهید.
  • از طریق مرورگر به ` بروید.
  • در صفحه‌ی محیط (`Environment`) مطمئن شوید تمام موارد `required` به‌درستی نشان داده می‌شوند.

۴. پیکربندی کرون

  • کرون را برای کاربر `www-data` تنظیم کنید تا وظایف دوره‌ای Moodle اجرا شود.
  • هشدارهای کرون را در بخش اعلان‌های مدیر بررسی کنید؛ نباید وجود داشته باشد.

۵. اتصال به سرور BigBlueButton

  • آدرس و رمز عبور سرور BigBlueButton را در تنظیمات Moodle وارد کنید.
  • در بخش فعالیت‌های کلاس، گزینه‌ی “جلسه زنده” را فعال کنید.
  • در صورت عدم نمایش در انتخابگر خاکستری، تنظیمات اتصال را دوباره بررسی کنید.

۶. بررسی کلاس‌های زنده

  • دانشجویان می‌توانند از صفحه فعالیت وارد کلاس شوند.
  • ضبط جلسات در Moodle ذخیره می‌شود و در بخش “کلاس داخل درس” قابل دسترسی است.

نکات کلیدی

  • مقدار `max_input_vars`: حداقل 5000 برای جلوگیری از قطع شدن ورودی‌های فرم.
  • موقعیت `moodledata`: خارج از ریشه وب برای امنیت بیشتر.
  • کرون: بدون هشدار در اعلان‌های مدیر.
  • BigBlueButton: آدرس و رمز عبور صحیح در تنظیمات Moodle.

جمع‌بندی

نصب Moodle 5.3 بر روی سرور لینوکس با رعایت پیش‌نیازهای PHP، دیتابیس، و تنظیمات `moodledata` امکان‌پذیر است. اتصال به BigBlueButton برای کلاس‌های زنده، به‌صورت ساده در تنظیمات Moodle انجام می‌شود. با دنبال کردن این مراحل، می‌توانید یک LMS پایدار و امن راه‌اندازی کنید.


راهنمای دسترسی و پیکربندی سرور برای Moodle 5.3

  • پیکربندی PHP

در فایل `/etc/php/8.4/fpm/php.ini` مقدار `max_input_vars` را به ۵۰۰۰ تنظیم کنید. ابتدا علامت `;` ابتدای خط را حذف کنید؛ در غیر این صورت نصب‌کننده به خطای “مقدار کمتر از ۵۳” برخورد می‌کند و ادامه نمی‌دهد.

  • دیتابیس PostgreSQL

برای ایجاد دیتابیس خالی و کاربر مجزا، وارد محیط `psql` شوید و رمز عبور را تغییر دهید. حتماً گزینه `ENCODING ‘UTF8’` را فعال کنید؛ زیرا بررسی یونیکد در نسخه ۵.۳ الزامی است.

  • ساخت پوشه `moodledata`

این پوشه محل ذخیره فایل‌های بارگذاری‌شده توسط معلم و دانش‌آموز است. طبق دستورالعمل نصب، آن را خارج از ریشه وب قرار دهید. در Moodle 5.3، ریشه وب پوشه `public` است؛ بنابراین `moodledata` باید در مسیر خارج از کد قرار گیرد.

  • مالکیت: کاربر وب باید بتواند در این پوشه بنویسد، اما دسترسی نوشتن به کد وب محدود باشد.
  • تنظیمات دسترسی: برای سرورهای اشتراکی، `0777` توصیه می‌شود؛ ولی برای امنیت بیشتر، در `config-dist.php` مقدار `0750` پیشنهاد می‌شود.
  • تنظیمات `config.php`

در مرحله ثبت ۳، دو خط زیر را در فایل `config.php` قرار دهید: “`php $CFG->wwwroot = ‘ $CFG->dataroot = ‘/var/moodledata’; $CFG->directorypermissions = 0777; “` توجه داشته باشید که `wwwroot` بدون اسلش پایانی باشد و `dataroot` مسیر فیزیکی باشد؛ هیچ نشانی وب در آن وجود ندارد. بعد از نصب، خط سوم معمولاً به `0750` تغییر می‌کند.

  • پیکربندی Nginx

در نسخه ۵.۱، فایل‌های قابل دسترسی وب در پوشه `public` قرار دارند. بلاک‌های `location` زیر را در فایل `/etc/nginx/sites-available/moodle` اضافه کنید: “`nginx location / { try_files $uri $uri/ /r.php?$args; } location ~ /\. { deny all; } “` سوکت پیش‌فرض در دبیان است؛ مطمئن شوید خط `listen` در `/etc/php/8.4/fpm/pool.d/www.conf` هم‌خوانی دارد. پس از فعال‌سازی سایت، گواهی SSL را با certbot دریافت کنید. افزونه Nginx در certbot بلاک HTTPS را به همین سرور اضافه می‌کند. در صورت استفاده از Apache، `DocumentRoot` را روی `public` تنظیم کنید و خط `FallbackResource /r.php` را اضافه کنید.

  • تنظیمات کرون

نصب‌کننده وب فقط جداول و حساب مدیر را ایجاد می‌کند؛ زمان‌بندی‌های خودکار را تنظیم نمی‌کند. برای اجرای `cron.php`، خودتان آن را در `crontab` ثبت کنید. این فایل مسئول ارسال ایمیل‌های انجمن و پشتیبان‌گیری است.


نصب و پیکربندی Moodle 5.3

  • تغییر مالکیت پوشه کد
  1. دستور زیر را اجرا کنید تا پوشه `/var/www/moodle` به کاربر وب (www-data) منتقل شود:

“`bash sudo chown www-data /var/www/moodle “`

  1. با باز کردن آدرس ` نصب‌کننده خط فرمان را راه‌اندازی کنید.
  2. در مراحل نصب، زبان، مسیرها، درایور دیتابیس (pgsql) و مشخصات دیتابیس را وارد کنید.
  3. پس از بررسی سرور، حساب مدیر ساخته می‌شود.
  4. در جدول بررسی، تمام ردیف‌های required باید وضعیت OK داشته باشند.
  • تنظیمات فایل config.php
  1. فایل `config.php` را باز کنید.
  2. مقدار `directorypermissions` را از `0777` به `0750` تغییر دهید.
  3. بالای خط `require_once`، خط زیر را اضافه کنید:

“`php $CFG->routerconfigured = true; “`

  1. مالکیت پوشه کد را برگردانید:

“`bash sudo chown -R root:root /var/www/moodle “`


تنظیم کرون برای کاربر وب

  • پیکربندی کرون
  1. کرون باید توسط کاربر وب (www-data) اجرا شود تا فایل‌های تولید شده در `moodledata` به همان کاربر تعلق داشته باشند.
  2. پوشه `admin/cli` در شاخه 5.3 باقی مانده و به صورت عمومی در دسترس نیست.
  3. اگر کرون متوقف شود، صفحه اعلان‌های مدیر هشدار می‌دهد.

فعال‌سازی BigBlueButton در درس

  • پیش‌نیازهای BigBlueButton
  1. در Moodle 5.3، فعالیت BigBlueButton به‌صورت پیش‌فرض روشن است اما بدون اعتبارنامه.
  2. تا وارد کردن نشانی سرور و رمز مشترک، فعالیت در انتخابگر خاکستری باقی می‌ماند.
  • وارد کردن تنظیمات
  1. مسیر: `Site administration > Plugins > Activity modules > BigBlueButton > General settings`.
  2. دو فیلد `BigBlueButton server URL` و `BigBlueButton shared secret` را پر کنید.
  • دریافت رمز مشترک
  1. روی سرور کلاس دستور زیر را اجرا کنید:

“`bash sudo bbb-conf –secret “`

  1. خروجی شامل URL و Secret است؛ URL را به `/bigbluebutton/` ختم کنید و Secret را بدون فاصله وارد کنید.
  2. اگر از سرورهای آزمایشی Blindside Networks استفاده کنید، اعتبارنامه نامعتبر خواهد بود.
  • فعال‌سازی در درس
  1. معلم در حالت ویرایش، گزینه BigBlueButton را از انتخابگر انتخاب می‌کند.
  2. دانشجو از صفحه همان فعالیت وارد کلاس می‌شود.

مدیریت ضبط‌ها

  • بررسی ضبط‌ها
  1. کار زمان‌بندی شده `check_pending_recordings` هر پنج دقیقه ضبط‌هایی که هنوز پردازش نشده‌اند را بررسی می‌کند.
  2. بدون اجرای کرون (ثبت ۴) این فرآیند انجام نمی‌شود.
  • خطوط crontab کاربر www-data
  1. برای اطمینان از اجرای صحیح، خطوط crontab مربوط به www-data را بررسی و تنظیم کنید.

راهنمای تنظیمات و رفع اشکالات Moodle 5.3

۱. تنظیمات کرون برای کارهای دوره‌ای

  • در فایل crontab کاربر وب‌سرور (مثلاً www-data) دو خط زیر را اضافه کنید:

“`

  • * * * * /usr/bin/php /var/www/moodle/admin/cli/cron.php >/dev/null
  • * * * * /usr/bin/php /var/www/moodle/admin/cli/adhoc_task.php –execute –keep-alive=59

“`

  • خط دوم اختیاری است و برای نگه‌داشتن پردازنده کارهای ad‑hoc فعال می‌باشد.

۲. مشکلات رایج در هفته اول تدریس

مشکل علت احتمالی راه‌حل
ایمیل‌های انجمن نرسید کرون فعال نیست یا تنظیمات SMTP نادرست کرون را بررسی کنید و در صورت صحت، تنظیمات SMTP را در بخش سایت مشاهده کنید
فایل‌های درس باز نمی‌شوند پوشه `moodledata` منتقل نشده یا مسیر `dataroot` در `config.php` نادرست است مطمئن شوید `moodledata` در مسیر صحیح قرار دارد و `dataroot` به آن اشاره می‌کند
دکمه کلاس خاکستری ماند تنظیمات سرور و رمز مشترک BigBlueButton در بخش General Settings وارد نشده‌اند آدرس سرور و کلید مشترک را در تنظیمات افزونه وارد کنید

۳. نکات مهم در ارتقا و نصب

  • نصب Moodle 5.3 بر روی اوبونتو 24.04
  • PHP 8.3 لازم است.
  • دیتابیس‌های پیش‌فرض باید حداقل مقادیر مورد نیاز را داشته باشند؛ بهتر است از مخزن سازنده استفاده کنید.
  • ارتقا مستقیم از Moodle 4.1 به 5.3
  • امکان‌پذیر نیست؛ حداقل نسخه مبدا 4.4 است.
  • ابتدا به 4.4 یا بالاتر بروید و سپس به 5.3 ارتقا دهید.
  • مکان قرارگیری پوشه `moodledata`
  • نباید داخل `/var/www/html` باشد.
  • اگر مجبور به قرارگیری در آن مسیر هستید، فایل `.htaccess` را با دستور `Require all denied` محافظت کنید؛ اما این روش همیشه کار نمی‌کند.
  • استفاده از سرور Blindside Networks برای کلاس واقعی
  • نسخه 5.3 آن را نامعتبر می‌داند؛ بنابراین بهتر است سرور خودتان را راه‌اندازی کنید یا از اعتبارنامه پورتال استفاده کنید.

۴. راه‌اندازی BigBlueButton

  1. سرور BigBlueButton را با اسکریپت رسمی نصب کنید.
  2. ظرفیت سرور را با ابزارهای موجود سنجش کنید.
  3. آدرس سرور و رمز مشترک را در تنظیمات Moodle وارد کنید.
  4. دکمه کلاس را فعال کنید تا در محیط کلاس ظاهر شود.

۵. نکات کلیدی برای محیط توسعه

  • پوشه‌های عمومی و خصوصی
  • پوشه وب باید فقط `public` باشد.
  • کتابخانه‌ها با Composer نصب می‌شوند.
  • پوشه `moodledata` باید خارج از `public` قرار گیرد.
  • پیکربندی کرون
  • کرون باید به صورت دقیقه‌ای برای کاربر `www-data` ثبت شود تا به‌صورت منظم اجرا شود.
  • بررسی صفحه Environment
  • در صورتی که خطی به‌صورت `OK` نمایش داده نشد، به‌صورت فوری آن را اصلاح کنید؛ این صفحه خطاهای ضروری را قبل از ادامه نشان می‌دهد.

نکته: پس از اعمال تمامی تنظیمات، معلم می‌تواند دکمه کلاس را مشاهده و فعال کند، که تجربه‌ی کلاس زنده را بهبود می‌بخشد.

دیدگاه خود را بنویسید